Meta-nın Çin mənşəli Manus startapını almaq planı Pekinin müdaxiləsindən sonra dayanıb və sövdələşmənin geri çevrilməsi gündəmə gəlib.
Redaksiya Euronews və Reuters-ə istinadla xəbər verir ki, Çin tənzimləyiciləri Meta-nın Manus-u 2 milyard dollardan çox dəyərə almaq üzrə razılaşmasını milli təhlükəsizlik səbəbi ilə bloklayıb. Pekin tərəflərdən sövdələşmənin ləğvini və artıq ötürülmüş aktivlərin geri qaytarılmasını tələb edir.
Manus Sinqapurda yerləşən, lakin Çin mənşəli komanda tərəfindən yaradılmış süni intellekt startapıdır. Şirkət “dünyanın ilk tam avtonom Sİ agenti” kimi təqdim etdiyi məhsulla texnologiya sektorunda diqqət çəkmişdi. Sİ agenti istifadəçinin davamlı göstərişi olmadan onlayn araşdırma, kod yazmaq, planlama və digər mürəkkəb tapşırıqları özü yerinə yetirən sistem deməkdir.
Reuters-in məlumatına görə, Çin Milli İnkişaf və İslahat Komissiyası sövdələşməni 2021-ci ildən qüvvədə olan xarici investisiyaların təhlükəsizlik yoxlaması mexanizmi əsasında bloklayıb. Qurum Meta-dan Manus-un Çinlə bağlı aktivlərinin bərpa edilməsini, ötürülmüş məlumat və texnologiyaların geri qaytarılmasını istəyir.
Pekinin qərarı Manus-un hüquqi olaraq Sinqapurda yerləşməsinə baxmayaraq qəbul edilib. Çin tərəfi şirkətin texnologiya, mühəndis heyəti və inkişaf köklərinin Çinlə bağlı olduğunu əsas götürür. Bu isə Pekinin strateji Sİ texnologiyalarına yalnız coğrafi qeydiyyat yerinə görə yox, mənşə və insan kapitalı baxımından da nəzarət etmək istədiyini göstərir.
Meta isə sövdələşmənin qüvvədə olan qanunlara uyğun bağlandığını bildirib. Buna baxmayaraq, şirkətin indi razılaşmanı geri çevirməyə hazırlaşdığı bildirilir. Proses çətin ola bilər, çünki burada yalnız səhmlərin qaytarılması yox, məlumatların, intellektual mülkiyyətin və texnologiyanın Meta sistemlərinə nə qədər inteqrasiya edildiyi də araşdırılmalıdır.
Bu qərar ABŞ və Çin arasında Sİ texnologiyaları uğrunda rəqabətin daha da sərtləşdiyini göstərir. Vaşinqton Çin şirkətlərinin qabaqcıl çiplərə və texnologiyalara çıxışını məhdudlaşdırır, Pekin isə Çin mənşəli Sİ aktivlərinin ABŞ texnologiya nəhənglərinin nəzarətinə keçməsinə mane olmağa çalışır.
Analitiklər hesab edirlər ki, bu hadisə Çin mənşəli startaplar üçün ciddi siqnaldır. Şirkət Sinqapura, ABŞ-a və ya başqa ölkəyə köçsə belə, əgər onun texnologiyası və əsas komandası Çinlə bağlıdırsa, Pekin həmin aktivlər üzərində nəzarət iddiası irəli sürə bilər.
Meta üçün bu, Sİ yarışında zərbədir. Şirkət OpenAI, Google, Anthropic və digər rəqiblərlə mübarizədə daha güclü agent texnologiyalarına ehtiyac duyur. Manus-un alınması Meta-ya avtonom Sİ agentləri sahəsində sürətli üstünlük verə bilərdi.
Qlobal texnologiya bazarı üçün əsas nəticə budur: Sİ artıq sadəcə kommersiya məhsulu deyil, milli təhlükəsizlik aktivi kimi qəbul olunur. Bu səbəbdən böyük Sİ sövdələşmələri bundan sonra yalnız investor və şirkət razılaşması ilə bitməyəcək, dövlətlərin geosiyasi icazəsindən də asılı olacaq.