Çin diplomatik əlaqələri olan 53 Afrika ölkəsindən idxal edilən məhsullar üçün gömrük rüsumlarını ləğv edib.
Redaksiya Xinhua, Reuters və AP-yə istinadla xəbər verir ki, yeni sıfır tarif siyasəti mayın 1-dən qüvvəyə minib. Qərar Afrikanın 54 ölkəsindən 53-nü əhatə edir. Yalnız Esvatini bu mexanizmdən kənarda qalıb, çünki ölkə Çinlə deyil, Tayvanla diplomatik əlaqələr saxlayır.
Pekin daha əvvəl Afrikanın ən az inkişaf etmiş 33 ölkəsinə 100 faizlik tarif güzəşti tətbiq etmişdi. Yeni qərarla bu mexanizm Keniya, Misir, Nigeriya, Cənubi Afrika və Əlcəzair kimi daha böyük iqtisadiyyatları da əhatə edir.
İlk rüsumsuz yüklər artıq Çin limanlarına daxil olub. Xinhua-nın məlumatına görə, Cənubi Afrikadan gətirilən 24 ton alma mayın 1-də Şençjendə gömrükdən keçib və yeni siyasətdən faydalanan ilk məhsullardan biri olub.
Şanxayda isə Misirdən gətirilən 516 ton portağal yeni sıfır tarif rejimi ilə rəsmiləşdirilib. Bu yük üzrə təxminən 320 min yuan gömrük rüsumuna qənaət edildiyi bildirilir. Eyni gün Keniyadan gətirilən 24 ton avokado da rüsumsuz şəkildə Çinə daxil olub.
Çin Ticarət Nazirliyi hesab edir ki, qərar Afrika məhsullarının Çin bazarında rəqabət qabiliyyətini artıracaq. Kakao, qəhvə, avokado, sitrus meyvələri, şərab və digər kənd təsərrüfatı məhsulları əvvəl 8 faizdən 30 faizə qədər rüsumlarla üzləşirdi.
Yeni tarif rejimi Afrika ölkələri üçün ixrac imkanlarını genişləndirə bilər. Xüsusilə kənd təsərrüfatı, qida məhsulları, xammal və emal olunmuş mallar Çin bazarında daha ucuz və daha rəqabətli hala gələ bilər.
Lakin bu qərarın yalnız iqtisadi addım olmadığı da görünür. Pekin bunu Qlobal Cənubla əməkdaşlıq, açıq ticarət və proteksionizmə qarşı mesaj kimi təqdim edir. ABŞ-ın tarif siyasətini sərtləşdirdiyi dövrdə Çin özünü Afrika üçün daha açıq bazar kimi göstərməyə çalışır.
AP-nin məlumatına görə, 2025-ci ildə Çin Afrikaya 225 milyard dollarlıq məhsul ixrac edib, Afrikadan isə 123 milyard dollarlıq məhsul idxal edib. Bu, ticarət balansının hələ də ciddi şəkildə Çinin xeyrinə olduğunu göstərir.
Buna görə bəzi ekspertlər qərarı həm real imkan, həm də siyasi jest kimi qiymətləndirirlər. Afrika məhsulları üçün Çin bazarına giriş asanlaşır, amma struktur problem qalır: Çin Afrikadan əsasən xammal və kənd təsərrüfatı məhsulları alır, Afrikaya isə daha yüksək əlavə dəyərli sənaye məhsulları satır.
Afrika ölkələri üçün əsas məsələ bu imkanı sadəcə xammal ixracı kimi yox, sənayeləşmə və emal məhsullarının satışı üçün istifadə etmək olacaq. Əks halda sıfır tarif siyasəti ticarət həcmini artırsa da, dəyər zəncirində Afrikanın mövqeyini ciddi dəyişməyə bilər.
Çin üçün isə qərar həm bazar diplomatiyası, həm də geosiyasi təsir alətidir. Pekin Afrika ölkələrinə ABŞ və Avropa bazarlarına alternativ göstərir, eyni zamanda Tayvanla əlaqə saxlayan Esvatinini kənarda qoymaqla diplomatik mesaj verir.
Əsas nəticə budur: Çin Afrika mallarına rüsumları ləğv etməklə qitə ilə iqtisadi əlaqələrini dərinləşdirir və Qlobal Cənubda siyasi nüfuzunu artırır. Amma bu addımın Afrika üçün real dönüş nöqtəsinə çevrilməsi ölkələrin Çin bazarına yalnız xammal yox, daha yüksək dəyərli məhsullar çıxara bilməsindən asılı olacaq.