Bu günlərdə Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin təhlükəsizlik üzrə rəhbər şəxslərini qəbul edən Dövlət başçısı cənab İlham Əliyev geniş məzmunlu çıxış etdi. Çıxışda diqqət çəkən məqamlardan biri beynəlxalq hüquq normalarının qorunmasının əhəmiyyəti barədə fikirlər idi. Ölkə başçısı beynəlxalq hüquq mexanizmlərinin effektivliyi ilə bağlı narahatlıqlarını ifadə edərək bu sahədə institusional problemlərə diqqət çəkdi. Bu yanaşma xüsusilə münaqişələrin qarşısının alınması və onların sülh yolu ilə həlli məsələləri kontekstində təqdim olunur. Beynəlxalq hüququn işlək mexanizmlərinin mövcudluğu dövlətlər arasında etimadın qorunması baxımından əhəmiyyətlidir. Hüquqi mexanizmlərin eyni prinsiplər əsasında tətbiqi beynəlxalq sistemin legitimliyinə təsir göstərən amillərdəndir. Bu səbəbdən TDT ölkələrinin beynəlxalq hüquqa münasibətdə ortaq mövqelər formalaşdırması diqqətçəkən istiqamətdir. Çıxışında cənab Prezident TDT-nin beynəlxalq arenadakı rolunun gücləndirilməsinə xüsusi diqqət çəkdi.
Bunun üçün təşkilatın malik olduğu iqtisadi, coğrafi, demoqrafik və humanitar potensialdan səmərəli istifadə edilməsi nəzərdə tutulur. Təşkilatın beynəlxalq təsir imkanları yalnız üzv dövlətlərin ümumi iqtisadi gücü ilə ölçülmür. Burada onların birgə fəaliyyət göstərmək qabiliyyəti də mühüm amildir. Ortaq mövqelərin formalaşdırılması beynəlxalq platformalarda təşkilatın görünürlüğünü artıra bilər. Bununla belə, belə əməkdaşlıq üzv dövlətlərin suverenliyi və milli maraqları çərçivəsində həyata keçirilməlidir. Qarşılıqlı maraqların uzlaşdırılması TDT-nin institusional inkişafının əsas şərtlərindən biri olaraq qalır. Azərbaycanın Türkiyə, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Özbəkistanla müxtəlif səviyyəli ikitərəfli münasibətlərinin inkişafı sənəddə təşkilatın ümumi potensialını gücləndirən amil kimi təqdim edilir. Müttəfiqlik və dostluq haqqında sənədlərin mövcudluğu dövlətlərarası əlaqələrin geniş spektrini göstərir. İkitərəfli münasibətlərin inkişafı TDT daxilində çoxtərəfli əməkdaşlıq üçün əlavə baza yarada bilər.
Eyni zamanda Qazaxıstanla əməkdaşlıq çərçivəsində qeyd olunan optik lifli kabel layihəsi rəqəmsal bağlantıların da gündəmə gəldiyini göstərir. Bu kimi layihələr müasir dövrdə nəqliyyat və enerji bağlantılarını rəqəmsal infrastrukturla tamamlayır. Beləliklə, TDT-nin gələcək gündəliyi ənənəvi əməkdaşlıq sahələri ilə yanaşı, yeni texnoloji istiqamətləri də əhatə edə bilər. Təşkilatın gələcək inkişafında institusional koordinasiyanın artırılması mühüm məsələdir. Müntəzəm zirvə görüşləri ilə yanaşı, müxtəlif səviyyələrdə sektorlar üzrə əməkdaşlıq mexanizmlərinin işlək olması vacibdir. Təhlükəsizlik, iqtisadiyyat, nəqliyyat, enerji, təhsil və humanitar əlaqələr arasında koordinasiya təşkilatın ümumi potensialını artıra bilər. Bununla yanaşı, TDT-nin beynəlxalq mövqeyinin gücləndirilməsi uzunmüddətli və mərhələli proses kimi qiymətləndirilə bilər.
Çinarə Qardaşova
Neftçala rayonu