Azərbaycan Konstitusiyasının beynəlxalq hüququn mütərəqqi prinsiplərinə əsaslanması ölkənin demokratik inkişaf istiqamətini nümayiş etdirir.
Hüquqi dövlətin gücü ilk növbədə insan hüquqlarına münasibəti və qanunun aliliyini təmin etmək bacarığı ilə müəyyən olunur. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası bu baxımdan ölkəmizdə demokratik cəmiyyətin formalaşmasının əsas hüquqi təminatlarından biridir.
1995-ci ildə qəbul edilmiş Əsas Qanun insan və vətəndaş hüquqlarını dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirmişdir. Konstitusiyanın insan hüquqlarına həsr olunmuş geniş müddəaları hər bir vətəndaşın hüquqi müdafiəsi üçün fundamental əsas yaradır. Bu sənədin mühüm üstünlüklərindən biri hüquq və azadlıqların bütün insanlar üçün bərabər şəkildə tanınmasını nəzərdə tutmasıdır. Dilindən, dinindən, irqindən və etnik mənsubiyyətindən asılı olmayaraq hər kəsin hüquqlarının qorunması cəmiyyətdə bərabərlik və qarşılıqlı hörmət mühitinin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. İnsan hüquqlarının konstitusion səviyyədə təsbit edilməsi dövlət orqanlarının fəaliyyətinə də mühüm məsuliyyət yükləyir. Dövlət hakimiyyətinin bütün qolları öz fəaliyyətində Konstitusiyanın tələblərinə və qanunçuluq prinsiplərinə riayət etməlidir. Bu baxımdan qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyəti arasında səlahiyyət bölgüsünün müəyyən edilməsi hüquqi təminatların mühüm elementidir. Konstitusiya Məhkəməsinin yaradılması ölkədə konstitusiya nəzarətinin həyata keçirilməsi üçün xüsusi hüquqi mexanizm formalaşdırmışdır. Bu mexanizm konstitusion normaların qorunması və hüquq sisteminin Əsas Qanunun prinsiplərinə uyğun inkişafı baxımından əhəmiyyətlidir. Azərbaycan Konstitusiyasının beynəlxalq hüququn mütərəqqi prinsiplərinə əsaslanması ölkənin demokratik inkişaf istiqamətini də nümayiş etdirir. Bununla yanaşı, milli qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi və hüquqi institutların inkişafı davamlı dövlət siyasətinin tərkib hissəsidir. 2002, 2009 və 2016-cı illərdə keçirilmiş referendumlar nəticəsində Konstitusiyaya edilmiş dəyişikliklər hüquq və azadlıqların müdafiəsinin gücləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşımışdır. Xüsusilə dövlət və bələdiyyə orqanlarının məsuliyyətinin artırılması hüquqi dövlət prinsiplərinin inkişafına xidmət edən istiqamətlərdəndir.
Lakin hüquqların yalnız qanunvericilikdə təsbit olunması kifayət etmir, onların gündəlik həyatda real təminatı da vacibdir. Bunun üçün hüquqi maarifləndirmənin genişləndirilməsi, vətəndaşların hüquqi biliklərinin artırılması və dövlət qurumlarının hesabatlılığının gücləndirilməsi mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Hüquqa hörmət mədəniyyətinin formalaşması həm dövlət institutlarının, həm də cəmiyyətin ümumi məsuliyyətindən asılıdır. Konstitusion dəyərlərin gündəlik ictimai münasibətlərdə rəhbər tutulması demokratik inkişafın davamlılığını təmin edən əsas amillərdəndir. Beləliklə, Azərbaycan Konstitusiyası insan hüquqlarının müdafiəsini dövlətçilik fəlsəfəsinin ayrılmaz hissəsinə çevirən və hüquqi cəmiyyətin inkişafına istiqamət verən fundamental sənəddir.
Esmira Məmmədzadə
Neftçala rayonu