Amazon İranın martın əvvəlində həyata keçirdiyi dron zərbələrindən sonra BƏƏ-dəki AWS bulud regionunun tam bərpasının bir neçə ay çəkəcəyini açıqlayıb.
Redaksiya Reuters və AWS Health Dashboard-a istinadla xəbər verir ki, BƏƏ-də Amazon Web Services-ə məxsus iki obyekt birbaşa zərbə alıb, Bəhreyndə isə obyektlərdən birinin yaxınlığına düşən dron fiziki zərərə səbəb olub. Nəticədə regiondakı AWS xidmətlərində uzunmüddətli fasilələr yaranıb.
AWS Amazon-un bulud hesablama bölməsidir və dünyanın ən böyük bulud provayderlərindən biri sayılır. Şirkətin xidmətlərindən maliyyə qurumları, texnologiya şirkətləri, dövlət qurumları və müdafiə sektoru istifadə edir.
AWS-in status məlumatına görə, BƏƏ regionunda onlarla xidmət hələ də pozulmuş vəziyyətdə qalır. Reuters yazır ki, aprelin 30-na olan məlumata əsasən, BƏƏ-də 37 xidmət, region üzrə isə ümumilikdə 31-dən çox AWS xidməti problemli kimi qeyd olunub.
Amazon müştərilərə əlçatan resursları başqa AWS regionlarına köçürməyi, əlçatmaz resursları isə uzaq ehtiyat nüsxələrdən bərpa etməyi tövsiyə edib. Şirkət həmçinin təsirlənən regionlarda hesablaşma proseslərini dayandırıb.
Zərbələr data mərkəzlərinin strukturuna, enerji təchizatına və yanğınsöndürmə sistemlərinə zərər vurub. Reuters-in əvvəlki məlumatına görə, yanğınsöndürmə sistemlərinin işə düşməsi bəzi yerlərdə əlavə su zədələnməsinə də səbəb olub.
Bu hadisə bulud infrastrukturunun fiziki müharibə risklərinə nə qədər açıq olduğunu göstərdi. Bulud xidmətləri adətən “virtual” və sərhədsiz sistem kimi təsəvvür edilsə də, əslində onların arxasında konkret binalar, elektrik xətləri, soyutma sistemləri, fiber bağlantılar və server zalları dayanır.
AP-nin məlumatına görə, İran zərbələri Yaxın Şərqdə AWS-in üç data mərkəzini zədələyib. İki obyekt BƏƏ-də birbaşa vurulub, üçüncü obyekt isə Bəhreyndə yaxın zərbədən təsirlənib. Bu, böyük ABŞ texnologiya şirkətinin regional bulud infrastrukturunun hərbi əməliyyatlar nəticəsində zədələnməsi baxımından ciddi presedent sayılır.
Hadisə ABŞ-ın hərbi və kəşfiyyat bulud asılılığını da gündəmə gətirib. AWS ABŞ Müdafiə Nazirliyi və kəşfiyyat icması üçün yüksək təhlükəsizlik səviyyəli bulud xidmətləri təqdim edir. Şirkət ayrıca “Warfighter Capability Accelerator” təşəbbüsü vasitəsilə ABŞ müharibə strukturlarına Sİ, avtonom sistemlər, logistika, kiber təhlükəsizlik və döyüş komandanlıqları üçün qərar dəstəyi sahələrində bulud kreditləri ayırır.
Mayın 1-də Pentaqon Google, Microsoft, Amazon Web Services, Nvidia, OpenAI, Reflection və SpaceX ilə süni intellekt texnologiyalarının məxfi hərbi sistemlərdə istifadəsi üçün razılaşmalar imzaladığını da açıqlayıb. Bu, AWS-in yalnız kommersiya buludu deyil, ABŞ hərbi-Sİ infrastrukturu üçün də strateji platforma olduğunu göstərir.
Buna görə BƏƏ və Bəhreyndəki zərbələr təkcə regional internet və korporativ xidmət problemi deyil. Bu hadisə ABŞ texnologiya nəhənglərinin Yaxın Şərqdə qurduğu data mərkəzlərinin hərbi hədəfə çevrilə biləcəyini göstərdi.
BƏƏ son illərdə ABŞ texnologiya şirkətləri üçün Sİ və bulud infrastrukturu mərkəzinə çevrilirdi. Microsoft, Amazon, Google və Oracle kimi şirkətlər regionda daha çox data mərkəzi və hesablama gücü qurmağa çalışırdı. İran zərbələri isə bu modelin təhlükəsizlik risklərini sərt şəkildə üzə çıxardı.
Əsas nəticə budur: İran müharibəsi artıq yalnız neft, raket və donanma müharibəsi deyil. Bulud regionları, data mərkəzləri və Sİ hesablamaları da müharibə infrastrukturunun bir hissəsinə çevrilir. AWS-in BƏƏ regionunun aylarla bərpa olunacaq vəziyyətə düşməsi göstərir ki, gələcək müharibələrdə rəqəmsal iqtisadiyyatın fiziki dayaqları da birbaşa hədəf ola bilər.