ABŞ və İsrailin İranla münaqişəsi, eləcə də Hörmüz boğazı ətrafında yaranan enerji böhranı kriptovalyuta bazarına birbaşa təsir göstərib.
Redaksiya xəbər verir ki, döyüşlərin ilk günündə bazar kəskin riskdənqaçma reaksiyası verib. Bitcoin fevralın 28-də təxminən 65 min dollardan 63 min dollar səviyyəsinə düşüb. Bu eniş kriptovalyutanın əvvəlki uzunmüddətli zəifləməsi fonunda investorlar üçün əlavə təzyiq yaradıb.
Lakin ilkin panika dərin bazar çökməsinə çevrilməyib. Bitcoin qısa müddət sonra müharibədən əvvəlki səviyyələrə qayıdıb və 66,7 min dollar həddini də keçib. Bu, bazarın Yaxın Şərq böhranını tam kapitulyasiya səbəbi kimi yox, qısamüddətli şok kimi qiymətləndirdiyini göstərib.
Mart ayında Bitcoin əsasən 66-71 min dollar diapazonunda hərəkət edib. Bu dövrdə neft qiymətləri Hörmüz boğazı ətrafındakı risklərə görə yüksəlsə də, kriptovalyuta bazarında eyni dərəcədə kəskin və davamlı satış müşahidə olunmayıb.
Apreldə isə Bitcoin-in davranışı dəyişib. Kriptovalyutanın qiyməti mümkün atəşkəs, danışıqların bərpası və Hörmüz boğazının açılması ilə bağlı xəbərlərə daha həssas reaksiya verməyə başlayıb. Müsbət diplomatik siqnallar qiyməti 72-77 min dollar zonasına qaldırıb, danışıqların dalana dirənməsi ilə bağlı xəbərlər isə satış təzyiqini artırıb.
Bu dinamika Bitcoin-in böhran dövründə klassik təhlükəsiz liman kimi davranmadığını göstərir. Təhlükəsiz liman investorların böhran vaxtı qorunmaq üçün üz tutduğu aktiv deməkdir. Qızıl belə hallarda daha ənənəvi qoruyucu aktiv sayılır. Bitcoin isə bu böhranda daha çox risk aktivinə bənzəyib: əvvəl qorxu ilə düşüb, sonra risk iştahı bərpa olunanda yüksəlib.
Bununla belə, Bitcoin tamamilə fond bazarları kimi də davranmayıb. Enerji böhranı və inflyasiya qorxusu səhmlərə təzyiq göstərsə də, kriptovalyuta bazarı bəzi mərhələlərdə daha tez bərpa olunub. Bu, institusional investorların bazarda qalması və uzunmüddətli alıcıların qiymət enişlərindən istifadə etməsi ilə izah olunur.
Hörmüz boğazı rəqəmsal valyutalar üçün dolayı, amma güclü faktor rolunu oynayır. Boğazın bağlanması neft və mayeləşdirilmiş qazın qiymətini artırır, bu isə inflyasiya riskini yüksəldir. İnflyasiya yüksələndə mərkəzi bankların faizləri azaltması çətinləşir. Faizlərin yüksək qalması isə Bitcoin və digər riskli aktivlər üçün mənfi siqnal sayılır.
Aprel ərzində bazarın reaksiyasının hər dəfə daha qısa çəkməsi də diqqət çəkib. İlk xəbərlər qiymətlərdə daha güclü dalğalanma yaratsa da, sonrakı siqnalların təsiri adətən bir-üç gün ərzində silinib. Bu, investorların böhrana müəyyən qədər uyğunlaşdığını göstərir.
Kriptovalyuta bazarı üçün əsas nəticə ondan ibarətdir ki, Bitcoin artıq yalnız texnologiya və likvidlik xəbərləri ilə hərəkət etmir. Enerji marşrutları, neft qiymətləri, diplomatik danışıqlar və hərbi eskalasiya da qiymət formalaşmasında mühüm rol oynayır.
Hazırkı mənzərə Bitcoin üçün ikili risk yaradır. Atəşkəs və Hörmüz boğazının açılması ssenarisi kriptovalyutalara əlavə yüksəliş impulsu verə bilər. Münaqişənin uzanması, neftin yenidən 100 dollar üzərində qalması və inflyasiya təzyiqinin artması isə bazarı yeni satış dalğası ilə üz-üzə qoya bilər.
Beləliklə, Yaxın Şərq böhranı rəqəmsal valyutalar üçün sadə hərbi-siyasi hadisə yox, enerji, inflyasiya və qlobal likvidlik üzərindən işləyən böyük bazar testi oldu. Bitcoin bu testdən tam qoruyucu aktiv kimi yox, amma əvvəlkindən daha dayanıqlı risk aktivi kimi çıxdı.