Azərbaycanın xaricdə təhsil proqramları vasitəsilə kadr potensialının artırılması da uzunmüddətli investisiya kimi qiymətləndirilə bilər
Qlobal iqtisadiyyatın inkişafında rəqəmsallaşma artıq ayrıca texnoloji istiqamət deyil, iqtisadiyyatın bütün sahələrini dəyişdirən fundamental prosesdir. Süni intellekt, data mərkəzləri, rəqəmsal xidmətlər və yüksək sürətli rabitə yeni iqtisadi dəyərin formalaşmasında mühüm rol oynayır. Azərbaycan da bu qlobal tendensiyadan kənarda qalmayaraq rəqəmsal iqtisadiyyat üçün yeni imkanlar yaratmağa çalışır. Bu günlərdə paytaxt Bakıda baş tutan II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunda səsləndirilən fikirlər bu istiqamətin xüsusi perspektivli sahələrdən biri olduğunu təsdiq edir. Rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı üçün ilk növbədə etibarlı enerji təminatı lazımdır. Azərbaycanın əlavə enerji potensialı data mərkəzlərinin və digər enerji tutumlu rəqəmsal infrastrukturların inkişafı üçün mühüm baza yarada bilər.
Bu baxımdan enerji siyasəti ilə rəqəmsal transformasiya arasında qarşılıqlı əlaqə getdikcə güclənir. Əgər bərpaolunan enerji istehsalı genişlənərsə, rəqəmsal infrastrukturun enerji təminatında daha çevik imkanlar yarana bilər. Azərbaycanın coğrafi mövqeyi də rəqəmsal bağlantılar baxımından əhəmiyyətlidir. Ölkənin Avropa ilə Asiya arasında yerləşməsi rəqəmsal məlumat axınlarının yeni marşrutlarının formalaşdırılması üçün imkan yaradır. Xəzərin dibi ilə çəkilən fiber-optik kabel layihələri bu baxımdan mühüm infrastruktura çevrilə bilər. Azərbaycanı Mərkəzi Asiya ilə birləşdirən rəqəmsal bağlantıların inkişafı regional informasiya mübadiləsini sürətləndirə bilər. Lakin texnologiyanın alınması rəqəmsal inkişafın yalnız bir tərəfidir. Əsas məsələ həmin texnologiyadan istifadə edə biləcək peşəkar kadrların hazırlanmasıdır. Forumda çıxış edən Dövlət başçısı cənab İlham Əliyev xüsusi vurğuladı ki, ixtisaslı kadrlar olmadan qarşıya qoyulan məqsədlərə çatmaq mümkün deyil. Kibertəhlükəsizlik sahəsində yaradılan imkanlar bu istiqamətdə insan kapitalının formalaşdırılmasına nümunə kimi göstərilir. Azərbaycanın xaricdə təhsil proqramları vasitəsilə kadr potensialının artırılması da uzunmüddətli investisiya kimi qiymətləndirilə bilər. Xarici təhsil təcrübəsi yalnız diplom əldə etmək baxımından deyil, yeni biliklərin və idarəetmə yanaşmalarının ölkəyə gətirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Bu kadrların ölkəyə qayıdaraq yerli iqtisadiyyatda fəaliyyət göstərməsi insan kapitalının daxili inkişafına töhfə verir.
Rəqəmsal transformasiya dövlət idarəçiliyinin səmərəliliyinə də təsir göstərə bilər. Elektron xidmətlərin genişlənməsi və məlumat mübadiləsinin sürətlənməsi vətəndaşlar və biznes üçün inzibati yükü azalda bilər.
Gələcəkdə Azərbaycanın rəqəmsal iqtisadiyyatının uğuru enerji, rabitə infrastrukturu, insan kapitalı və investisiya mühitinin bir-birini tamamlamasından asılı olacaqdır. Xarici texnologiya şirkətlərinin cəlb edilməsi ilə yanaşı, yerli startap ekosisteminin inkişafı da vacibdir. Universitetlər və biznes arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi innovasiya imkanlarını artıra bilər. Nəticədə Azərbaycan yalnız texnologiya idxal edən deyil, regional miqyasda rəqəmsal xidmətlər təqdim edən ölkəyə çevrilmək üçün yeni imkanlar əldə edə bilər.
Əzəmət Əsədova
Neftçala rayonu