ABŞ Prezidenti Donald Trampın 14-15 may tarixlərində Çinə dövlət səfəri etməsi və Pekində Çin lideri Si Cinpinlə görüşməsi planlaşdırılır.
Redaksiya Reuters və AP-yə istinadla xəbər verir ki, Ağ Ev Trampın Çinə səfərinin daha əvvəl martın sonu və aprelin əvvəli üçün nəzərdə tutulduğunu, lakin İran müharibəsi səbəbindən may ayına təxirə salındığını açıqlamışdı.
Ağ Ev sözçüsü Kerolayn Livittin məlumatına görə, Trampın Si Cinpinlə görüşü 14-15 may tarixlərində Pekində keçiriləcək. ABŞ tərəfi bu görüşü Vaşinqton və Pekin arasında gərgin münasibətləri idarə etmək üçün əsas diplomatik fürsət kimi görür.
Səfər ABŞ və Çin arasında ticarət, texnologiya, Tayvan, süni intellekt, yarımkeçiricilər, nadir torpaq metalları və Hind-Sakit okean təhlükəsizliyi ilə bağlı gərginliyin davam etdiyi dövrə təsadüf edir.
Reuters-in məlumatına görə, tərəflər sammitdə ticarət razılaşmaları, kənd təsərrüfatı məhsulları, təyyarə hissələri və strateji rəqabətin idarə olunması üzrə mümkün anlaşmaları müzakirə edə bilər.
İran müharibəsi də görüşün əsas mövzularından biri ola bilər. Vaşinqton Pekindən enerji bazarlarında və Hörmüz boğazı ətrafında İranın təsirinə qarşı daha fəal mövqe gözləyir. Çin isə İranla iqtisadi və enerji əlaqələrini qoruyaraq ABŞ təzyiqinə ehtiyatlı yanaşır.
Sosial şəbəkələrdə ABŞ-a məxsus C-17 hərbi nəqliyyat təyyarəsinin Joint Base Andrews bazasından Pekinə uçduğu və yüksək səviyyəli missiyalarda istifadə olunan çağırış kodu ilə hərəkət etdiyi iddia olunub. Bu məlumat rəsmi şəkildə ayrıca təsdiqlənməsə də, belə uçuşlar adətən prezident səfərləri öncəsi logistika, təhlükəsizlik və rabitə hazırlıqları ilə əlaqələndirilir.
Trampın Çin səfəri böyük təhlükəsizlik əməliyyatı tələb edəcək. Prezident səfərlərində ABŞ təhlükəsizlik heyətləri, rabitə avadanlığı, zirehli nəqliyyat vasitələri, protokol komandaları və texniki personal əvvəlcədən qəbul edən ölkəyə göndərilir.
Pekin üçün də səfər yüksək siyasi əhəmiyyət daşıyır. Çin tərəfi Tramp administrasiyası ilə açıq qarşıdurmanı dərinləşdirmədən iqtisadi təzyiqləri azaltmağa, texnologiya məhdudiyyətlərini yumşaltmağa və ABŞ-la ticarət kanalını açıq saxlamağa çalışır.
Vaşinqton üçün isə səfər həm güc nümayişi, həm də riskli diplomatik testdir. Tramp bir tərəfdən İran müharibəsi fonunda sərt lider obrazını qorumağa çalışır, digər tərəfdən dünyanın ikinci ən böyük iqtisadiyyatı ilə münasibətlərin tam nəzarətdən çıxmasının qarşısını almaq istəyir.
Görüş baş tutarsa, bu, Trampın 2017-ci ildən sonra Çinə ilk prezident səfəri olacaq. Ağ Ev həmçinin Si Cinpinin ilin sonlarında ABŞ-a cavab səfəri edə biləcəyini bildirib.
Əsas nəticə budur: Tramp-Si görüşü sadəcə ikitərəfli diplomatik tədbir deyil. Bu sammit ABŞ-Çin rəqabətinin növbəti mərhələsini, İran müharibəsi fonunda qlobal güc balansını və dünya ticarətinin gələcək istiqamətini müəyyən edə biləcək ən mühüm görüşlərdən biri olacaq.