ABŞ Prezidenti Donald Tramp dizel yanacağı ilə bağlı yaxın vaxtlarda “böyük açıqlama” verəcəyini bildirib. Anons ABŞ-da dizelin qiymətinin rekord səviyyələrə yaxın qalması və noyabrın 3-də keçiriləcək Konqres seçkilərinə bir aydan az vaxt qalması fonunda səslənib. Bu barədə Reuters məlumat yayıb.
Redaksiya istinadla xəbər verir ki, oktyabrın 9-da ABŞ üzrə dizelin orta qiyməti AAA məlumatlarına əsasən bir qallona təxminən 6,28 dollar təşkil edib. Bu, bir il əvvəlki 3,68 dollarla müqayisədə 70 faizdən çox artım deməkdir. Sentyabrın 22-də isə ölkə üzrə orta dizel qiyməti 6,53 dollara çataraq rekord həddə yaxınlaşıb.
Qiymət artımının əsas səbəbləri arasında İran ətrafındakı müharibə nəticəsində qlobal neft və neft məhsulları tədarükünün pozulması, Rusiya-Ukrayna müharibəsinin yanacaq bazarına təsiri və emal edilmiş məhsulların qlobal ehtiyatlarının azalması göstərilir.
Tramp administrasiyası daha əvvəl qiymətləri aşağı salmaq üçün bir sıra fövqəladə addımlar atıb. Oktyabrın 5-də prezident vergidən azad, qırmızı rənglə işarələnən dizelin müəyyən yol nəqliyyatında istifadəsinə müvəqqəti imkan verən sərəncam imzalayıb. Bununla belə, yanacaq sənayesi və nəqliyyat sektorunun nümayəndələri bu tədbirin tədarük problemini tam həll etmədiyini bildirirlər.
Vaşinqton eyni zamanda Fransa və Almaniyaya strateji dizel ehtiyatlarını bazara çıxarmaq üçün təzyiq göstərib və əks halda ABŞ-dan dizel ixracını məhdudlaşdıra biləcəyini xəbərdar edib. Bundan sonra G7 ölkələri və tərəfdaşları dörd ay ərzində ümumilikdə 100 milyon barel neft və yanacaq ehtiyatını bazara buraxmaq barədə razılığa gəliblər.
Tramp G7 qərarından sonra ABŞ-ın dizel ixracına qadağa tətbiq etməyəcəyini bildirib. Beynəlxalq Enerji Agentliyi də oktyabrın 7-də ehtiyatların bazara çıxarılması prosesinin sürətləndiriləcəyini və dizel tədarükünə xüsusi prioritet veriləcəyini açıqlayıb.
Beləliklə, sosial mediada deyilən “böyük yanacaq böhranı artıq başlayıb” ifadəsi rəsmi termin olmasa da, ABŞ-da dizelin qiymətinin bir ildə 70 faizdən çox bahalaşması və qlobal emal olunmuş yanacaq ehtiyatlarının sıxlaşması real bazar problemini əks etdirir. Trampın yeni açıqlamasının məzmunu isə hələ açıqlanmayıb.