İran, Şanghay İşbirliği Teşkilatı'nı bölgesel ve küresel güvenlik konularında daha aktif rol oynamaya çağırdı.
IRNA ve Reuters'e dayandırılan haberlere göre, İran Savunma Bakan Yardımcısı ve Savunma Bakanlığı Sözcüsü Rıza Telai Nik, bu çağrıyı Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te düzenlenen Şanghay İşbirliği Teşkilatı üyesi ülkelerin savunma bakanları toplantısında dile getirdi.
Şanghay İşbirliği Teşkilatı, kısaca ŞİT, Çin, Rusya, Hindistan, Pakistan, İran ve bir dizi diğer ülkeyi birleştiren bölgesel bir güvenlik ve işbirliği platformudur. Teşkilat esas olarak güvenlik, terörle mücadele, bölgesel istikrar ve ekonomik işbirliği konularında faaliyet göstermektedir.
İran tarafının mesajında, ŞİT'in ortak kolektif güvenlik konsepti çerçevesinde hem bölgede hem de dünyada daha etkili bir rol oynayabileceği belirtildi. Tahran, mevcut uluslararası koşullarda güvenlik sorunlarının ayrı ayrı ülkelerin tek başına adımlarıyla değil, daha geniş bölgesel işbirliği mekanizmalarıyla çözülmesi gerektiğine inanıyor.
Telai Nik, konuşmasında İran'ın son bir yıl içinde ABD ve İsrail tarafından yasa dışı saldırılara maruz kaldığını iddia etti. Ona göre, bu saldırılar Batı Asya'yı daha büyük bir istikrarsızlık ve kriz durumuna sürükledi.
İranlı yetkili, bu saldırıları BM Şartı'nın güç kullanımını yasaklayan 2. maddesinin 4. fıkrasının yanı sıra uluslararası insancıl hukukun ihlali olarak değerlendirdi. Tahran'ın bu adımları savaş suçu ve devlet terörü olarak gördüğünü belirtti.
Mesajda, İran'ın BM Şartı'nın 51. maddesine dayanan meşru müdafaa hakkını kullandığı vurgulandı. Bu madde, bir devlete silahlı saldırı olması durumunda kendini savunma hakkı tanır. İran tarafı, misilleme tedbirlerinin “kararlı ve orantılı” olduğunu belirtti.
Telai Nik, bölge ülkelerinde bulunan ABD askeri üslerini de eleştirdi. Ona göre, bu üsler İran'a yönelik saldırıların gerçekleştirilmesinde ve desteklenmesinde rol oynamıştır. İranlı yetkili, bu ülkelerin savaştan önce üçüncü tarafların İran'ın toprak bütünlüğünü ihlal etmesine izin vermeyeceklerine dair verdikleri sözlere uymadıklarını belirtti.
Tahran bu nedenle, bu üslerin İran silahlı kuvvetleri için meşru bir hedefe dönüştüğünü iddia ediyor. Bu açıklama, bölgedeki ABD askeri varlığının İran tarafından doğrudan bir tehdit olarak değerlendirildiğini gösteriyor.
İranlı yetkili ayrıca, dünyanın artık tehdit ve güç diliyle sorunların çözülebileceği kadar basit olmadığını belirtti. ABD'nin diğer ülkelerin doğal kaynakları, toprak iddiaları ve siyasi sistemleriyle ilgili açıklamalarını uluslararası hukuka aykırı bir yaklaşım olarak sundu.
Telai Nik, İran'ın ŞİT çerçevesinde kolektif güvenliğin güçlendirilmesi, terörizm, aşırıcılık ve ayrılıkçılıkla mücadele girişimlerinde aktif olarak yer almaya hazır olduğunu belirtti.
Reuters'in haberine göre, İranlı yetkili, ŞİT üyeleri ve bağımsız ülkelerle savunma yeteneklerini paylaşmaya da hazır olduklarını söyledi. İran'ın son çatışmalarda edindiği askeri tecrübenin ortak ülkeler için faydalı olabileceğini belirtti.
Bişkek toplantısı, İran'ın Rusya, Belarus ve diğer ŞİT ülkeleriyle savunma işbirliğini güçlendirmeye çalıştığı bir döneme denk geliyor. Tahran için bu platforma hem güvenlik ortaklığı hem de ABD baskısına karşı diplomatik bir denge aracı olarak önem taşıyor.