ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri prezident Donald Trampın oğulları Erik Tramp və Donald Tramp kiçiklə əlaqəli Powerus şirkətindən interceptor dronlar almağa razılaşıb.
Redaksiya Bloomberg və Reuters-ə istinadla xəbər verir ki, Powerus ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə Guardian-2 adlı interceptor dronların tədarükü üzrə sifariş aldığını açıqlayıb. Müqavilənin dəqiq məbləği və alınacaq dronların sayı hələ ictimaiyyətə açıqlanmayıb.
Interceptor dron havada başqa pilotsuz uçuş aparatlarını tutmaq və məhv etmək üçün hazırlanmış müdafiə vasitəsidir. Guardian-2 xüsusilə İran istehsalı Shahed tipli ucuz kamikadze dronlarına qarşı istifadə oluna biləcək sistem kimi təqdim olunur.
Powerus-un ABŞ ordusu ilə müqaviləsi şirkətin Tramp ailəsi ilə əlaqələrinə görə siyasi mübahisə yaradıb. Reuters-in məlumatına görə, Erik Tramp və Donald Tramp kiçik tərəfindən dəstəklənən Aureus Greenway Holdings mart ayında Powerus ilə birləşmə planını açıqlamışdı. Bu birləşmə Powerus-un birja şirkətinə çevrilməsi üçün nəzərdə tutulur.
Bloomberg yazır ki, ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri Powerus dronlarını Arizona ştatında keçirilən uğurlu nümayişdən sonra almağa razılaşıb. Şirkətin həmtəsisçisi Brett Velikoviç müqavilənin texniki göstəricilərə və hərbi ehtiyaca əsaslandığını bildirib.
Lakin tənqidçilər üçün əsas problem müqavilənin məzmunu yox, onun siyasi kontekstidir. ABŞ İranla müharibənin üçüncü ayına girərkən, prezidentin oğulları ilə əlaqəli şirkətin ABŞ ordusuna dron satması maraqlar toqquşması suallarını gündəmə gətirir.
The Guardian daha əvvəl yazmışdı ki, Powerus Körfəz ölkələrinə də dron interceptorları satmağa çalışıb. Bu ölkələr İran hücumları fonunda ABŞ hərbi müdafiəsindən asılı vəziyyətdədir. Bu isə Tramp ailəsi ilə əlaqəli şirkətin həm ABŞ ordusundan, həm də ABŞ-ın qoruduğu müttəfiqlərdən qazanc əldə edə biləcəyi ehtimalını gücləndirir.
Burada hüquqi və etik sual açıq qalır: prezident ailəsi ilə bağlı şirkət müharibə dövründə dövlət hərbi sifarişlərindən və müttəfiq ölkələrin müdafiə ehtiyaclarından kommersiya qazancı əldə edə bilərmi?
Powerus tərəfi və tərəfdarları bunu normal müdafiə sənayesi müqaviləsi kimi təqdim edir. Onların arqumentinə görə, ABŞ ordusunun ucuz, sürətli və effektiv dron əleyhinə sistemlərə təcili ehtiyacı var və Powerus belə texnologiya təqdim edir.
Tənqidçilər isə hesab edirlər ki, prezidentin ailəsi ilə bağlı bizneslərin federal müqavilələrə çıxışı ictimai etimadı zədələyir. Müqavilə tam qanuni olsa belə, dövlət qərarlarının ailə bizneslərinə fayda verdiyi görüntüsü siyasi baxımdan ağır risk yaradır.
Bu məsələ ABŞ müdafiə sənayesində daha geniş tendensiyanı da göstərir. İran müharibəsi, Ukrayna təcrübəsi və ucuz dron təhlükəsi Pentaqonu daha çevik anti-dron sistemləri almağa məcbur edir. Belə şəraitdə yeni şirkətlər sürətlə hərbi bazara daxil olur.
Amma Powerus hadisəsində texnologiya ilə siyasət bir-birinə qarışır. ABŞ ordusunun real ehtiyacı var, lakin bu ehtiyacı qarşılayan şirkətin prezident ailəsi ilə bağlı olması qərarın şəffaflığına dair suallar yaradır.
Nəticə olaraq, Powerus müqaviləsi sadəcə yeni anti-dron alışı deyil. Bu, Tramp administrasiyası dövründə müharibə, müdafiə xərcləri, ailə biznesi və dövlət sifarişləri arasındakı sərhədin nə qədər həssas hala gəldiyini göstərən yeni qalmaqaldır.