Bu gün sürətli inkişaf yolunda olan Azərbaycan və Özbəkistan münasibətlərinin mühüm istiqamətlərindən biri də iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsidir. Son illərdə iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin məzmunu əhəmiyyətli dərəcədə genişlənib. Əməkdaşlıq artıq yalnız ticarət mübadiləsi ilə məhdudlaşmır.
Qarşılıqlı investisiyalar, birgə müəssisələr və müxtəlif sektorlar üzrə layihələr iqtisadi tərəfdaşlığın əsas istiqamətlərinə çevrilib. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin bu günlərdə qardaş Özbəkistana dövlət səfəri çərçivəsində səsləndirdiyi fikirlər bu prosesin geniş miqyasını aydın şəkildə göstərir. Bir milyard dollarlıq ticarət dövriyyəsi hədəfinin real nəticə kimi təqdim olunması iki ölkə iqtisadiyyatının qarşılıqlı tamamlayıcılıq imkanlarını nümayiş etdirir. Bu hədəfə çatmaq üçün mövcud iqtisadi potensialın daha səmərəli səfərbər edilməsi vacibdir. Əməkdaşlığın enerji sektorundan avtomobil sənayesinə qədər genişlənməsi iqtisadi münasibətlərin şaxələndiyini göstərir. Kənd təsərrüfatı və emal sənayesi də qarşılıqlı fəaliyyət üçün əhəmiyyətli imkanlar yaradır. Bu sahələrin inkişafı əlavə dəyərin artırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki xammal mübadiləsindən fərqli olaraq emal yönümlü əməkdaşlıq daha yüksək iqtisadi səmərə yarada bilər. Avtomobil sənayesində investisiya layihələrinin həyata keçirilməsi sənaye kooperasiyasının inkişafına şərait yaradır. Turizm sahəsində qarşılıqlı investisiyalar isə iqtisadi əlaqələrin xidmət sektoruna da yayıldığını göstərir. Bankçılıq sahəsində əməkdaşlığın genişlənməsi iqtisadi münasibətlərin maliyyə dayaqlarını möhkəmləndirir. Azərbaycan bankının Özbəkistan bazarına daxil olması bu baxımdan diqqətəlayiq addımdır. Eyni zamanda SOCAR-ın Özbəkistanın pərakəndə satış bazarında fəaliyyət göstərməsi qarşılıqlı iqtisadi maraqların genişliyini göstərir.
Neft və qaz kəşfiyyatı layihələri isə enerji sahəsində yeni əməkdaşlıq imkanları yaradır. Qarşılıqlı investisiyaların mühüm üstünlüklərindən biri onların uzunmüddətli iqtisadi əlaqələr formalaşdırmasıdır. İnvestisiya layihələri iki ölkənin biznes strukturlarını daha sıx əməkdaşlığa sövq edir. Bu proses həm də yeni iş yerlərinin və texnoloji əməkdaşlığın yaranmasına imkan verə bilər. İqtisadi əməkdaşlığın inkişafında əlverişli investisiya mühiti mühüm rol oynayır. Özbəkistanda aparılan islahatların ölkənin investisiya cəlbediciliyinin yüksəlməsinə şərait yaratdığı tezisdə xüsusi vurğulanır. Bu amil Azərbaycan şirkətlərinin Özbəkistan bazarına marağını artıran əsas faktorlardan biri kimi çıxış edir. Eyni zamanda Özbəkistan kapitalının Azərbaycanda müxtəlif layihələrə yönəlməsi qarşılıqlı etimadın göstəricisidir. Qarabağdakı layihələr bu etimadın ən konkret nümunələrindən biridir. Beləliklə, iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələr bir-birini tamamlayan sahələrin birləşdirilməsi əsasında inkişaf edir. Qarşılıqlı investisiyaların artması ticarət dövriyyəsinin də genişlənməsinə əlavə stimul yaradır. Birgə layihələrin coğrafiyasının Bakı və Daşkəndlə məhdudlaşmaması iqtisadi əməkdaşlığın regional xarakterini gücləndirir. Nəticədə Azərbaycan–Özbəkistan iqtisadi tərəfdaşlığı iki ölkənin inkişaf məqsədlərini birləşdirən mühüm mexanizmə çevrilir. Bu tərəfdaşlığın gələcək potensialı isə yeni sahələrin əməkdaşlıq gündəliyinə daxil edilməsindən və mövcud layihələrin səmərəli icrasından asılı olacaqdır.
Gövhər Məmmədova;
Neftçala rayonu