Ayrıcalıklı müteahhit: Milletvekili oğlunun “Crystal Group”u devlet bütçesini nasıl "yönetiyor"?

Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasası ve "Milletvekilinin Statüsü Hakkında" mevzuat, bir parlamento üyesinin girişimcilik faaliyetiyle meşgul olmasını kesin bir dille yasaklamaktadır. Ancak, ülkenin inşaat sektöründe hegemonya kuran “Kristal Bakı” A.Ş. (eski adı “Kristal Abşeron”) ve "Crystal Group"un faaliyet yörüngesi, yasanın bu gerekliliğinin karmaşık kurumsal yapılar aracılığıyla nasıl "bypass" edildiğine dair ciddi sorular doğurmaktadır. Özellikle Yasamal ilçesindeki gürültülü yıkım ve inşaat işlerinin belge üzerinde "Kristal Bakı" A.Ş. tarafından yürütülmesi, aslında devasa bir iş zincirini küçük hukuki halkalarla perdeleme çabasından başka bir şey değildir.

AFN.az haber verir ki, Milli Meclis üyesi Ağalar Vəliyev'in yakın çevresi, daha doğrusu, oğlu Pərviz Vəliyev'in liderliği altında toplanan bu imparatorluk, "Kristal Bakı" A.Ş. ve "Crystal Group" aracılığıyla hem hukuki sorumluluğu paylaştırıyor hem de kamuoyunun dikkatini tek bir merkezden dağıtıyor. İlginçtir ki, mevzuatla mali raporlarını açıklamakla yükümlü olan bir "Anonim Şirket"in (A.Ş.) faaliyeti tamamen kapalı kutu izlenimi vermektedir. Devlet bütçesiyle finanse edilen savcılık binalarından stratejik altyapı projelerine kadar onlarca siparişi yürüten bu yapının hangi ihale koşullarıyla kazandığı ve vergi mükelleflerinin fonları üzerindeki hesap verebilirliğinin ne olduğu hala belirsizliğini koruyor.

Bu yazı, evlat adı altında gizlenmiş milletvekili işinin mevzuatla çelişkisini ve "Kristal" markasının arkasındaki şeffaf olmayan yönetim modelini gerçeklerle inceliyor.

Vitrinlerde parlak reklamlar, arka planda karanlık rakamlar

"Crystal Group"un resmi platformlarını incelediğimizde ilk dikkat çeken nokta, sitenin kurumsal hesap verebilirlikten çok, satış odaklı bir vitrin rolü oynamasıdır. Şirketin sitesindeki "Projeler" bölümü faaliyetin ölçeğini görsel olarak sergilese de, bir gazetecilik araştırması için önemli olan birçok soruyu yanıtsız bırakıyor. Şirket Konut İnşaatı Devlet Ajansı (MİDA) ve diğer devlet kurumlarının projelerinde aktif olarak yer alıyor, ancak sitede bu işbirliklerinin hukuki ve mali yönleri hakkında bilgi bulunmuyor. Bu siparişlerin hangi koşullarla ve hangi ihalelerde kazanıldığına dair bilgi bölümü mevcut değil, devlet projelerine ayrılan bütçe ve bu bütçenin kullanımına dair denetim raporları ise tamamen yok.

Sitede projeler sadece binanın konumu ve daire planları ile sınırlıdır. Azerbaycan'da büyük inşaat şirketlerinin şeffaflığı mevzuatla teşvik edilse de, "Crystal Group"un sitesinde yıllık ciro, kar ve vergi yükümlülükleri hakkında hiçbir bilgi yer almıyor. Özellikle Yasamal ve diğer bölgelerdeki yıkımlar sırasında ortaya çıkan memnuniyetsizlikler, örneğin 400-500 manatlık tazminat iddiaları karşısında şirketin raporunun olmaması dikkat çekiyor.

Savcılıktan havaalanına: "ayrıcalıklı" müteahhit

Holdingin portföyünü derinlemesine incelediğimizde, devletin en stratejik ve prestijli kurumları için gerçekleştirilen onlarca proje ortaya çıkıyor. Şirket, kolluk kuvvetleri için birçok idari binanın inşaatını gerçekleştirmiştir. Nerimanov, Pirallahı, Şeki, Kürdemir ve Kebele ilçe savcılıklarının binaları tam da bu holdingin kolları tarafından inşa, tamir ve teçhiz edilmiştir. Şirket aynı zamanda Yeni Azerbaycan Partisi'nin yeni binası, Maliye Bakanlığı Hazine Dairesi, DTX'nın Bilgeh dinlenme kompleksi, ADA Üniversitesi yurdu ve Azerbaycan İlahiyat Enstitüsü gibi objelerin işlerini de üstlenmiştir.

İşgalden kurtarılmış bölgelerde Zengilan Uluslararası Havaalanı'nın toprak yatağı, Zengilan Ağalı Oteli ve Horadiz-Ağbend otoyolu gibi stratejik işler de bu portföye dahildir. Ancak bu kadar çok stratejik devlet işinin tam da bu holdinge hangi ihale koşullarıyla verildiği bilinmiyor. Devlet siparişiyle yapılan işlerde vergi mükelleflerinin paraları kullanılmasına rağmen, "Crystal Group" hiçbir mali rapor yayınlamıyor.

Yukarıda belirtilenlerle ilgili olarak "Crystal Group"un e-posta adresine gönderdiğimiz sorguya, maalesef yanıt verilmedi. Her durumda karşı tarafın görüşünü vermeye hazırız.