30 yıl önce - 1995 yılı, 12 Kasım'da kabul edilen Bağımsız Azerbaycan Anayasası, evrensel değerlere ve ilerici milli geleneklere dayanmakla birlikte, bugünün gerçeklerini, devletin ve toplumun gelişim perspektiflerini yansıtmaktadır.
1991 yılı 18 Ekim'de kabul edilen “Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Devlet Bağımsızlığı Hakkında” Anayasa Aktı'nda yeni bir Anayasa'nın hazırlanması öngörülse de, 1991-1993 yıllarında iktidarın yetersiz faaliyeti buna imkan vermedi. O dönemde durum öyle bir noktaya gelmişti ki, Anayasa akla gelmek bir yana, vatandaşların güvenliği bile sağlanamıyordu. Ülke bir iç savaşın eşiğindeydi. Böylece, insanların yaşama hakkının sağlanması mümkün olmadı.
Yalnızca 1993 yılında halkın talebiyle yeniden iktidara dönen Milli Lider Haydar Aliyev'in büyük kurtarıcılık misyonu sayesinde Azerbaycan dünya haritasından silinme tehlikesinden kurtuldu. Ülkede toplumsal-siyasi istikrar sağlandı, modern devlet inşası için güvenilir bir zemin oluştu.
Ulu Önder Haydar Aliyev Anayasa ile ilgili olarak şöyle diyordu: "Öyle bir Anayasa kabul etmeliyiz ki, o, bağımsız Azerbaycan Cumhuriyeti'nin demokratik ilkeler temelinde uzun süre istikrarlı yaşamasını sağlayan Temel Kanun, tarihi bir belge olsun."
Böylece, 1995 yılında referandum yoluyla kabul edilen Anayasa, Azerbaycan halkının gelişimi adına modern, demokratik, laik, hukuki devlet inşası aşamasına geçişi sağlamıştır. Sayın Cumhurbaşkanı'nın da belirttiği gibi, bu tarihi belgenin yazarı halkımızın Milli Lideri Haydar Aliyev olmuştur.
Bilindiği üzere, Azerbaycan SSC'nin son Anayasası 21 Nisan 1978'de kabul edilmiştir. 1977 yılında SSCB'nin yeni Anayasası kabul edildikten sonra Azerbaycan SSC'nin yeni Anayasa taslağı hazırlanmıştır. 2 Nisan 1978'de bu taslakla ilgili Azerbaycan SSC Yüksek Sovyeti'nde rapor sunan Milli Lider Haydar Aliyev'in teklifiyle 73. maddede “Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin devlet dilinin Azerbaycan dili olması” ifadesi yer almıştır. Azerbaycan bağımsızlığını kazandıktan sonra yeni bir Anayasa'nın hazırlanması zorunluydu.
12 Kasım 1995'de yapılan referandumda ise seçmenlerin %86'sı katılmış ve %91,9'u Anayasa'nın kabul edilmesi lehinde oy kullanmıştır.
Bağımsız Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasası, ülkemizde demokratik, hukuki, laik devlet inşası sürecine hukuki bir temel oluşturdu ve gelişimine güçlü bir ivme kazandırdı, kuvvetler ayrılığının temel ilkelerini belirledi.
Azerbaycan, Anayasa'nın gereklerine ve kendi egemenlik haklarına dayanarak gelişme kaydetmiştir. Ana yasanın 48 maddesi doğrudan insan haklarına ve onların güvencelerine ayrılmıştır. Temel Kanunumuzda dilinden, dininden, ırkından, etnik kökeninden bağımsız olarak Azerbaycan'da yaşayan tüm vatandaşların hak ve özgürlükleri geniş bir şekilde güvence altına alınmıştır. 44 günlük Vatan Savaşı ve 2023 Eylül'ünde gerçekleştirilen antiterör operasyonu sonucunda ülkemizin toprak bütünlüğü ve egemenliği tamamen restore edildi.
Büyük Zafer'in 5., Anayasa'nın 30. yıl dönümünde - 2025 yılı - “Anayasa ve Egemenlik Yılı” ilan edildi. Her Azerbaycanlı, Anayasamızın hukuki gücünün işgalin ortadan kaldırıldığı tüm topraklarda tesis edilmesinin sevincini yaşıyor.
Milletvekili
Könül Nurullayeva