Filds medalı laureatı Terens Tao Filadelfiyada keçirilən Beynəlxalq Riyaziyyatçılar Konqresində “Sİ dövründə riyaziyyat” adlı mühazirə ilə çıxış edib. O, riyaziyyat ictimaiyyətinin XX əsrin əvvəllərindəki əsaslandırma böhranına bənzər təlatümlü mərhələyə daxil olduğunu, lakin bu dəfə məntiqdən çox peşənin dəyərləri və iş qaydalarının yenidən nəzərdən keçirilməli olduğunu bildirib.
Redaksiya istinadla xəbər verir ki, Tao qabaqcıl Sİ sistemlərinin riyazi imkanları barədə açıq mənbələrdə yayılan məlumatlara ehtiyatla yanaşıb. Onun fikrincə, belə nəticələrin çoxu nəzarət olunan şəraitdə əldə edilmir, uğursuz cəhdlər, insan müdaxiləsi və hesablama xərcləri isə həmişə tam açıqlanmır.
Riyaziyyatçı daha etibarlı nümunə kimi “First Proof” layihəsinin ikinci sınağını göstərib. 2026-cı il mayın 28-dən başlayan qiymətləndirmədə dörd sistemə tədqiqat səviyyəli on yeni məsələ təqdim olunub və cavablar müstəqil mütəxəssislər tərəfindən yoxlanılıb. Nəticədə on məsələdən yeddisi ən azı bir sistem tərəfindən dərcə yararlı səviyyədə həll edilib, tapşırıq başına hesablama xərci isə 10–1000 dollar arasında dəyişib.
Tao riyaziyyatçının işini sübutun əldə edilməsi, yoxlanılması, aydın izahı, nəşr vasitəsilə cəmiyyət tərəfindən qəbul edilməsi və nəticənin dərsliklərə daxil olaraq kanonlaşdırılması mərhələlərinə ayırıb. Onun qiymətləndirməsinə görə, Sİ ilk mərhələdə güclü nəticələr göstərir və yoxlama sahəsində sürətlə irəliləyir, lakin izah, ekspert qiymətləndirməsi və ümumi biliyə çevrilmə prosesləri hələ də əsasən insan əməyindən asılıdır.
Bu vəziyyət sübut qıtlığının sübut bolluğu ilə əvəzlənməsinə səbəb ola bilər: yaradılan həllər yoxlama növbəsində qalır, yoxlanılan nəticələr isə anlaşıqlı mətnə çevrilməsini və nəşrini gözləyir. Tao Sİ istifadəsinin açıq göstərilməsini, “ilk həll edən” statusunun nüfuzunun azaldılmasını və nəticənin aydın izahına, düzgün istinadlarla təqdim edilməsinə daha yüksək qiymət verilməsini tövsiyə edib. Müəllif öz nəticəsini ekspert səviyyəsində izah edə bilmirsə, həmin işin dərc olunmamalı olduğunu vurğulayıb.