Rusiyada pilotsuz uçuş aparatlarının hücumları nəticəsində zədələnmiş məlumat mərkəzlərinin bərpası qlobal yaddaş çipləri çatışmazlığı səbəbindən 2028-ci ilə qədər uzana bilər. Süni intellekt texnologiyalarına artan tələbat və avadanlıq təchizatındakı məhdudiyyətlər ölkənin rəqəmsal infrastrukturunun yenidən qurulmasını çətinləşdirir. Bu barədə Reuters agentliyi və texnologiya sektoruna dair ixtisaslaşmış nəşrlər məlumat yayıb.
Redaksiya mənbələrə istinadən xəbər verir ki, oktyabrın 8-dən 11-dək Rusiyanın Ryazan, Kaluqa və Vladimir vilayətlərində yerləşən “Yandex” məlumat mərkəzləri pilotsuz uçuş aparatlarının hücumlarına məruz qalıb. Hücumlar nəticəsində şirkətin hesablama infrastrukturu ciddi zərər görüb, müxtəlif internet xidmətlərinin fəaliyyətində fasilələr yaranıb.
Oktyabrın 8-də Ryazan vilayətinin Sasovo şəhərində yerləşən məlumat mərkəzi hücum nəticəsində fəaliyyətini tam dayandırıb. Burada “Yandex”in süni intellekt modellərinin hazırlanmasında istifadə edilən üç əsas superkompüterindən ikisinin sıradan çıxdığı bildirilir. Oktyabrın 9-da Kaluqadakı məlumat mərkəzinin infrastrukturunun bir hissəsi zədələnib. Oktyabrın 11-də isə Vladimir vilayətindəki məlumat mərkəzinin də hücumdan sonra fəaliyyətini dayandırdığı açıqlanıb.
“Yandex” şirkəti hadisələrin internet xidmətlərinə təsir göstərdiyini təsdiqləyib. Şirkətin açıqlamasına əsasən, mütəxəssislər zədələnmiş infrastrukturu qiymətləndirir və xidmətlərin bərpası istiqamətində işləyirlər. Bununla belə, avadanlıqların tam bərpasının nə qədər davam edəcəyini müəyyənləşdirmək hələlik mümkün deyil.
Problemin əsas səbəblərindən biri dünya bazarında operativ yaddaş və yarımkeçirici komponentlərin çatışmazlığıdır. Süni intellekt sistemlərinin sürətli inkişafı məlumat mərkəzləri üçün nəzərdə tutulan yüksək məhsuldarlıqlı yaddaş modullarına və hesablama avadanlıqlarına tələbatı kəskin artırıb. Nəticədə istehsalçılar sifarişləri uzunmüddətli müqavilələr əsasında qəbul edir, yeni avadanlıqların çatdırılması isə gecikir.
Dünyanın ən böyük yaddaş çipi istehsalçılarından biri olan “Micron Technology” şirkətinin rəhbəri Sancay Mehrotra bildirib ki, 2027-ci il üçün nəzərdə tutulan yaddaş məhsullarının təxminən 75 faizi artıq əvvəlcədən sifariş edilib. Şirkət hazırda 2028-ci ilin tədarük həcmləri ilə bağlı danışıqlar aparır. Mehrotranın sözlərinə görə, istehsal güclərinin genişləndirilməsinə baxmayaraq, bazarda təklifin tələbatı tam qarşılaması üçün daha uzun müddət tələb olunacaq.
Oxşar vəziyyət optik rabitə avadanlıqları bazarında da müşahidə edilir. “Lumentum” şirkətinin baş direktoru Maykl Herlston bildirib ki, süni intellekt məlumat mərkəzlərində istifadə edilən indium-fosfid əsaslı optik komponentlərə tələbat istehsal imkanlarını xeyli üstələyir. Şirkətin bəzi məhsullar üzrə 2027-ci ildə tələbatın təxminən 70 faizini, digər məhsullar üzrə isə 2028-ci ilə qədər təxminən 30 faizini qarşılaya bilməyəcəyi gözlənilir.
Avadanlıq çatışmazlığı ilə yanaşı, maliyyələşdirmə problemləri də Rusiyada yeni məlumat mərkəzlərinin istifadəyə verilməsini ləngidir. Oktyabrın 6-da yayılan məlumatlarda Moskva və Moskva vilayətində bir sıra layihələrin həyata keçirilməsinin 2027-2028-ci illərə qədər təxirə salındığı bildirilirdi.
Mövcud vəziyyət Rusiyanın rəqəmsal infrastrukturunun bərpasını daha da çətinləşdirə bilər. Bununla belə, ölkənin bütün internet şəbəkəsinin yalnız 2028-ci ildə tam bərpa olunacağına dair rəsmi təsdiq yoxdur. “Yandex” də zədələnmiş məlumat mərkəzlərinin yenidən fəaliyyətə başlayacağı konkret tarixi açıqlamayıb.