Ukrayna ətrafında baş verən hadisələr, münaqişənin həlli yolları və tərəflərin mövqeləri son zamanlar beynəlxalq ictimaiyyətin diqqət mərkəzindədir. Müxtəlif tərəflərin təklif etdiyi sülh planları və onların müzakirəsi, həmçinin münaqişənin gələcəyi ilə bağlı müxtəlif ehtimallar gündəmə gəlir.
Redaksiya xəbər verir ki, son iki il ərzində Rusiya prezidenti Vladimir Putin Ukraynanın Donetsk və Luqansk vilayətlərindən qoşunlarını çıxarması və ölkənin NATO-ya üzvlüyünün istisna edilməsi kimi iki əsas məsələdə ardıcıl olub. Putin bu mövqeyini 19 dekabrda keçirdiyi illik mətbuat konfransında da təsdiqləyib.
Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski oktyabr ayında təqdim edilən plandan əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənən 20 bənddən ibarət yeni bir sülh planı təqdim etdi. Bu yeni təklif, Ukrayna üçün təhlükəsizlik zəmanətləri və müharibə nəticəsində dağılmış ölkənin bərpası planlarını ehtiva edən, ağıllı bir kompromis kimi qiymətləndirilir. Rusiya ordusunun döyüş meydanında üstünlüyünə olan inamı, danışıqların davam etdirilməsinin məqsədini sual altına qoyur. Bir çox ekspertin fikrincə, Moskvada əsas məqsəd ABŞ ilə işgüzar münasibətləri bərpa etmək və Ukraynaya müdaxiləyə görə tam məsuliyyətdən yayınmaqdır.
Yeni sülh planında Rusiyanın Dnepropetrovsk, Nikolayev, Sumı və Xarkov vilayətlərindən qoşunlarını çıxarması nəzərdə tutulur. Sənəddə həmçinin qeyd olunur ki, Ukrayna qoşunlarını Donbassdan yalnız Rusiya eyni addımı atdıqdan sonra çıxaracaq. Xüsusilə, sülh planı Ukrayna üçün "möhkəm" təhlükəsizlik zəmanətləri və Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin sayının 800 min əsgər səviyyəsində saxlanmasını nəzərdə tutur. Rusiya, həmçinin Avropaya və Ukraynaya qarşı hücum etməmək siyasətini bütün zəruri qanunlarda və ratifikasiya sənədlərində təsbit etməlidir.
"The New York Times" qəzetinin yazdığına görə, Moskvada yenilənmiş sülh planını qəbul etməsi ehtimalı azdır. Rusiya diktatoru Vladimir Putin ordusunun döyüş meydanındakı "uğurlarından" ruhlanır və yenilənmiş sülh planının bəzi bəndləri Rusiya ictimaiyyəti tərəfindən mənfi qarşılana bilər. Jurnalistlər, həmçinin Rusiyanın keçmiş prezidenti Dmitri Medvedevin 2025-ci ildə Rusiya ordusunda xidmət etmək üçün təxminən 417 min yeni əsgərin yeni müqavilələr imzaladığını bildirdiyini xatırlatdılar. Bu, müstəqil analitiklərin qiymətləndirmələrinə uyğundur.
Bundan əlavə, Rusiya ABŞ tərəfindən əlavə sanksiyaların və ya digər iqtisadi məhdudiyyətlərin təxirə salınmasında maraqlıdır. ABŞ-ın "Rosneft" və "Lukoil" şirkətlərinə qarşı tətbiq etdiyi sanksiyalar artıq Rusiyanı neftini böyük endirimlərlə satmağa məcbur edib. Rusiya beynəlxalq məsələlər üzrə analitiki Aleksey Naumov, yeni sülh planını şərh edərək, "Bu, tamamilə istehzadır. Məqsəd aydındır: bunu amerikalılara "kompromis" kimi təqdim etmək və sonra Rusiyanı onun uğursuzluğunda günahlandırmaq" deyə qeyd etdi. Rusiya analitiki Georgi Bovt isə jurnalistlərə bildirib ki, "Plan ərazilər və ya Zaporojye Atom Elektrik Stansiyası ilə bağlı heç bir kompromis təklif etmir. Ərazi məsələsini həll edə bilməmək bu planı qeyri-real edir".