Dünyanın diqqəti Hörmüz Boğazının İran tərəfindən blokadasına və Qırmızı dənizdə Bab əl-Məndəb boğazının bağlanma təhlükəsinə yönəldiyi bir vaxtda, başqa bir mühüm dəniz keçidi ABŞ ilə Çin arasında ticarət mübarizəsi meydanına çevrilə bilər.
Redaksiya xəbər verir ki, ABŞ Federal Dəniz Komissiyası (FMC) martın 8-dən bəri Çində Panama bayraqlı gəmilərin saxlanılmasında artım qeydə alıb, bu say təxminən 70-ə çatıb. Panama bayraqlı gəmilər ABŞ-ın dəniz konteyner trafıkinin əhəmiyyətli bir hissəsini daşıyır və FMC Sədri Laura Dibella xəbərdarlıq edib ki, Çin hərəkətləri ABŞ-ın gəmiçiliyi üçün əhəmiyyətli kommersiya və strateji nəticələrə səbəb ola bilər.
Çin rəsmiləri Panama bayraqlı gəmiləri və ya yükləri müsadirə etmirlər, lakin əlavə yoxlamalar üçün gəmilərin yola düşməsini getdikcə daha çox gecikdirirlər. Hər il təxminən 4,600 Panama bayraqlı gəmi Çini ziyarət edir. Bu addım, ABŞ Ali Məhkəməsinin Honq Konqda yerləşən CK Hutchison şirkətinin Balboa və Kristobal terminallarını idarə etmək üçün 1997-ci ildə əldə etdiyi imtiyazı ləğv edən qərarı ilə əlaqəli ola bilər.
Panama Kanalı qlobal dəniz ticarətinin təxminən 5%-ni daşıyır və Hörmüz Boğazı, Bab əl-Məndəb boğazı, Malakka Boğazı, Süveyş Kanalı, həmçinin Bosfor və Dardanelles boğazları ilə birlikdə altı əsas strateji dəniz keçidindən biridir. Məsələ ABŞ prezidenti Donald Trampın Çinin "Kəmər və Yol" şəbəkəsini və Latın Amerikası ilə ticarətini zəiflətmək məqsədilə Panama Kanalını "geri almaq" planı ilə başlayıb. 2025-ci ilin martında Wall Street nəhəngi BlackRock, CK Hutchison-un Balboa və Kristobal da daxil olmaqla 40-dan çox limanını təxminən 23 milyard dollara almaq üçün təklif verib. Çin isə "Kəmər və Yol" təşəbbüsünə zidd olduğu əsası ilə bu razılaşmanı gecikdirərək müdaxilə edib. 2025-ci ilin iyulunda Çinin gəmiçilik nəhəngi COSCO, razılaşmanın qarşısının alınacağını bildirərək, əhəmiyyətli pay və veto hüququ istədiyini elan edib.
Razılaşmanın dayanması ilə əlaqədar olaraq, Panama – ABŞ-ın təsiri altında olduğu bildirilir – bu ilin yanvarında CK Hutchison-un Balboa və Kristobal terminallarını idarə etmək hüquqlarını ləğv edib. Çinin dövlət şirkətləri Panamada yeni layihələr üzrə danışıqları dayandırıb, eyni zamanda CK Hutchison məhkəmə iddiası qaldırıb. Hutchison martın 24-də Panamaya qarşı 2 milyard dollarlıq beynəlxalq arbitraj iddiası ilə müraciət edib.
Çin getdikcə daha çox Panama bayraqlı gəmiləri saxlayarkən, mübarizə davam edir və Vaşinqton ilə onun Wall Street müttəfiqlərinə təsir göstərir.