Türkiyə 2026-cı ilin ilk dörd ayında Rusiyadan mal idxalını kəskin azaldıb.
Redaksiya RBC, Kommersant və Türkiyə mediasına istinadla xəbər verir ki, Türkiyənin ticarət naziri Ömər Bolat aprel ayı üzrə xarici ticarət statistikasının təqdimatında Rusiyadan idxalın yanvar-aprel dövründə 22,8 faiz azaldığını açıqlayıb.
Bolatın sözlərinə görə, Türkiyənin Rusiyadan aldığı malların dəyəri ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 3,5 milyard dollar azalıb. Bu, Türkiyənin bütün ticarət tərəfdaşları arasında ən böyük idxal azalması kimi qeydə alınıb.
Nazir bildirib ki, idxalda ən böyük geriləmə məhz Rusiya Federasiyası üzrə müşahidə olunub. Bu isə Ankara ilə Moskva arasında son illərdə artan ticarət dövriyyəsinin 2026-cı ildə ciddi korreksiyaya girdiyini göstərir.
Türkiyənin Rusiyadan idxalında əsas pay enerji məhsullarına məxsusdur. Rusiya Türkiyə üçün uzun illər təbii qaz, neft, neft məhsulları, kömür və bəzi xammal kateqoriyaları üzrə mühüm təchizatçı olub. Buna görə belə kəskin azalma yalnız adi ticarət statistikası deyil, enerji və geosiyasi balans baxımından da diqqət çəkir.
Azalmanın səbəbləri tam izah olunmayıb. Lakin fon aydındır: Rusiya ilə işləyən banklara və şirkətlərə qarşı Qərb sanksiya təzyiqi artır, ödəniş kanalları çətinləşir və Türkiyə şirkətləri ikinci dərəcəli sanksiya riskindən daha ehtiyatlı davranır.
2024-cü ildən bəri ABŞ və Avropa İttifaqı Türkiyədən Rusiyaya gedən həssas malların, xüsusilə müharibədə istifadə oluna biləcək elektronika, maşın, hissə və sənaye avadanlıqlarının qarşısını almaq üçün Ankaraya təzyiqi artırmışdı.
İndi isə azalmanın yalnız Türkiyənin Rusiyaya ixracında yox, Rusiyadan Türkiyəyə idxalda da görünməsi diqqət çəkir. Bu, iki ölkə arasında ticarətin ümumi ritminin zəiflədiyini göstərə bilər.
Eyni dövrdə Türkiyənin ümumi xarici ticarəti isə artım göstərib. Türkiyə mediasının məlumatına görə, 2026-cı ilin ilk dörd ayında ixrac 3 faiz artaraq 88,6 milyard dollara, idxal isə 4,3 faiz artaraq 125,8 milyard dollara çatıb. Ümumi ticarət həcmi 214,4 milyard dollar olub.
Bu mənzərə Rusiyadan idxal azalmasının Türkiyə idxalındakı ümumi geriləmədən qaynaqlanmadığını göstərir. Əksinə, Türkiyənin ümumi idxalı artır, amma Rusiya bu artımdan pay itirir.
Eyni dövrdə Türkiyənin Çin, ABŞ, Qazaxıstan, İsveçrə və Meksikadan idxalında artım müşahidə olunub. Çin üzrə artımın 1,8 milyard dollar olduğu bildirilir. Bu, Türkiyənin tədarük xəritəsində Rusiya payının azalması, Asiya və Qərb istiqamətlərinin isə güclənməsi kimi oxuna bilər.
Moskva üçün bu azalma xoş siqnal deyil. Türkiyə Rusiya üçün həm enerji alıcısı, həm logistika tərəfdaşı, həm də Qərb sanksiyalarından sonra vacib ticarət kanallarından biri idi. Bu kanal daralırsa, Rusiya üçün alternativ bazar və ödəniş marşrutları daha da vacib hala gəlir.
Ankara üçün isə məsələ balans siyasətidir. Türkiyə Rusiya ilə enerji və turizm əlaqələrini qorumağa çalışır, amma eyni zamanda ABŞ və Avropa ilə münasibətlərdə sanksiya riskini üzərinə götürmək istəmir.
Nəticə olaraq, Rusiyadan idxalın 22,8 faiz azalması Türkiyə-Rusiya iqtisadi münasibətlərində ciddi dönüş siqnalıdır. Bu, ticarətin tam qopması deyil, amma Ankara-Moskva xəttində əvvəlki rahat iqtisadi modelin artıq daha baha, daha riskli və daha məhdud işlədiyini göstərir.