ABŞ Prezidenti Donald Trampın kürəkəni və keçmiş baş müşaviri Cared Kuşnerin gizli maliyyə əməliyyatlarında iştirak etdiyi barədə yeni iddialar ortaya çıxıb. İddiaya əsasən, Niderland kəşfiyyatı Kuşnerin telefonuna müdaxilə edərək onun Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində yerləşən bank hesabına girişini izləyib.
Həmin hesaba yüz milyonlarla dolların Azərbaycandakı banklardan biri vasitəsilə köçürüldüyü bildirilir.
Bu barədə “Vanity Fair” jurnalı araşdırmaçı jurnalist Metyu Koulun yeni kitabından dərc etdiyi hissəyə istinadən məlumat yayıb.
Redaksiya mənbəyə istinadən xəbər verir ki, iddialar jurnalistin “Princes and Thieves: Jared Kushner and Mohamed bin Zayed's Secret Plot to Remake the Middle East” (“Şahzadələr və oğrular: Cared Kuşner və Məhəmməd bin Zayidin Yaxın Şərqi yenidən formalaşdırmaq üçün gizli planı”) adlı kitabında yer alıb.
Oktyabrın 22-də yayımlanan materialda Kuşnerin ABŞ administrasiyasında çalışdığı dövrdə BƏƏ, Səudiyyə Ərəbistanı və İsrail rəhbərliyi ilə münasibətləri, eləcə də gizli maliyyə mexanizmlərində mümkün iştirakı araşdırılır.
Metyu Koulun yazdığına görə, 2020-ci ilin yazının sonlarında etibarlı hesab etdiyi mənbə onunla əlaqə saxlayaraq Niderland hökumətinin Kuşnerin telefonuna müdaxilə etdiyini bildirib.
Mənbə iddia edib ki, niderlandlı kəşfiyyatçılar Kuşnerin Dubayda yerləşən və yüz milyonlarla dollar vəsaitin saxlanıldığı bank hesabına daxil olmasını müşahidə ediblər.
Ən diqqətçəkən məqam isə həmin vəsaitin Azərbaycandakı banklardan biri vasitəsilə Dubaya göndərilməsi olub.
Jurnalistin məlumatına əsasən, Kuşner həmin hesabdan müxtəlif şəxslərə böyük məbləğlər köçürmüş ola bilər. Pul alan şəxslər arasında silahlı dəstə rəhbəri, muzdlu döyüşçü və keçmiş sifarişli qatil kimi təsvir edilən şəxslərin də olduğu iddia edilir.
Koul qeyd edib ki, məlumatı ilk eşidəndə özü də buna şübhə ilə yanaşıb. Lakin təxminən altı ay sonra BƏƏ-nin xarici ölkələrdəki muzdlu döyüşçülərlə əlaqələrini araşdırarkən başqa mənbədən də oxşar məlumat əldə etdiyini bildirib.
Kitabda Niderlandın Hərbi Kəşfiyyat və Təhlükəsizlik Xidmətinin (MIVD) Kuşnerin telefonuna necə çıxış əldə etməsi barədə də iddialar yer alıb.
Müəllifin yazdığına görə, hadisələrin başlanğıcı 2017-ci ilin sonlarına təsadüf edir. Həmin dövrdə Niderland kəşfiyyatı Rusiya Baş Kəşfiyyat İdarəsi (QRU) ilə əlaqəli olduğu bildirilən hakerin Böyük Britaniyaya səfər edəcəyini müəyyənləşdirib.
Kitabda iddia olunur ki, Britaniya və Niderlandın əməkdaşlığı nəticəsində həmin şəxs kəşfiyyat xidmətləri ilə işləməyə razılaşdırılıb.
Bundan sonra Niderland kəşfiyyatı Rusiya hərbi kəşfiyyatına aid olduğu bildirilən serverə çıxış əldə edib və orada Kuşnerin iPhone telefonundan götürülmüş ekran görüntülərini aşkarlayıb.
Jurnalistin məlumatına görə, Niderland mütəxəssisləri rusiyalı hakerlərin istifadə etdiyi üsulu araşdıraraq 2018-ci ilin əvvəlində Kuşnerin iPhone X telefonuna giriş əldə edə biliblər.
Bu müdaxilə telefonun mikrofonunu və kamerasını tam idarə etməyə imkan verməsə də, istifadəçinin ekranda gördüyü məlumatların izlənilməsini mümkün edib.
İddialara əsasən, kəşfiyyatçılar Kuşnerin telefonunda baş verən əməliyyatları müşahidə edərkən onun BƏƏ-dəki bank hesabına girişini müəyyənləşdiriblər.
Koul həmin hesabı kitabında şərti olaraq “Alpha” adlandırır.
Məqalədə bildirilir ki, hesab BƏƏ-nin ən böyük bankı olan First Abu Dhabi Bankda yerləşib.
Müəllifin iddiasına görə, hesaba 2017-ci ildən başlayaraq Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ tərəfindən ümumilikdə təxminən 750 milyon dollar yönəldilib.
Pulun hesabda saxlanılması və idarə edilməsi ilə bağlı BƏƏ Prezidenti Məhəmməd bin Zayidin və onun qardaşı Tahnun bin Zayidin adları çəkilir.
Jurnalist yazır ki, həmin hesab rəsmi olaraq Kuşnerin şəxsi mülkiyyətində olmayıb.
İddiaya görə, hesab BƏƏ hökuməti tərəfindən maliyyələşdirilən “Watani Al Emarat” adlı xeyriyyə təşkilatına məxsus olub, Kuşner isə hesab üzərində əməliyyat aparmaq səlahiyyəti olan şəxslərdən biri kimi göstərilib.
Bu fərq mühümdür: hesab üzrə əməliyyat səlahiyyətinin olması həmin hesabdakı bütün vəsaitin Kuşnerin şəxsi mülkiyyəti olduğunu göstərmir.
Araşdırmada Azərbaycanın adı məhz bu hesabın maliyyələşdirilməsi ilə əlaqədar çəkilir.
Koulun iddiasına görə, Niderland kəşfiyyatının müşahidə etdiyi vəsaitin hamısı ABŞ dolları ilə Azərbaycandakı banklardan biri vasitəsilə BƏƏ hesabına göndərilib.
Müəllif bildirir ki, həmin bank hesabının Azərbaycan hökuməti ilə əlaqəli ola biləcəyi ehtimal edilib.
Lakin dərc olunan materialda konkret Azərbaycan bankının adı açıqlanmır.
Həmçinin pulun Azərbaycanda hansı mənbədən formalaşdığı, vəsaitin həqiqi sahibinin kim olduğu və Azərbaycan dövlət qurumlarının əməliyyatlarda iştirak edib-etmədiyi barədə müstəqil şəkildə təsdiqlənmiş məlumat təqdim olunmur.
Jurnalist bəzi Azərbaycan banklarının iri beynəlxalq maliyyə köçürmələrində vasitəçi rol oynaya bildiyini iddia edir.
Onun təsvir etdiyi mexanizmə görə, xarici valyutada göndərilən vəsait müəyyən komissiya müqabilində dollarla başqa hesaba köçürülə bilər.
Koul bu cür əməliyyatlarda komissiyanın təxminən 6–7 faiz təşkil edə bildiyini yazır.
Bununla belə, həmin ümumi iddialar konkret bankın və ya Azərbaycan dövlətinin Kuşnerlə əlaqələndirilən əməliyyatlarda qanunsuz fəaliyyət göstərdiyinin sübutu deyil.
Kitabda İsraillə əlaqəli ikinci bank hesabından da bəhs olunur.
Müəllif bu hesabı şərti olaraq “Beta” adlandırır və 2018-ci ilin yazına qədər BƏƏ tərəfindən Kuşner üçün təxminən bir milyard dolların Azərbaycan üzərindən İsrailə göndərildiyini iddia edir.
Koulun mənbəsinin sözlərinə görə, vəsaitin İsrail Mərkəzi Bankında saxlanılması məsələsində Baş nazir Benyamin Netanyahunun da adı çəkilib.
Jurnalist yazır ki, həmin hesabdan mümkün əməliyyatların İsrail rəsmiləri ilə əlaqələndirildiyi barədə məlumatlar əldə edib.
Lakin materialda bu maliyyə mexanizminin mövcudluğu və Kuşnerin ondan istifadə etməsi ilə bağlı müstəqil şəkildə təsdiqlənmiş bank sənədləri ictimaiyyətə təqdim edilmir.
Kuşnerin hüquqşünasları isə irəli sürülən iddiaları rədd ediblər.
Onlar Kuşnerin BƏƏ-dəki sözügedən xeyriyyə təşkilatı və bank hesabı ilə hər hansı əlaqəsi və ya bu hesablar barədə məlumatı olmadığını bildiriblər.
Hüquqşünaslar İsraildə mövcud olduğu iddia edilən hesab barədə də Kuşnerin məlumatlı olmadığını vurğulayıblar.
Kuşnerin nümayəndələri onun Ağ Evdə işlədiyi müddətdə xarici dövlətlərlə münasibətlərində qanunvericiliyin bütün tələblərinə əməl etdiyini və ABŞ qanunlarını pozmadığını açıqlayıblar.
Məqalədə adı çəkilən ABŞ-nin İsraildəki keçmiş səfiri Devid Fridman da iddiaları rədd edib.
Fridman BƏƏ-dən Kuşner üçün ayrıldığı iddia olunan vəsaitlər və onların köçürülməsində mümkün iştirakı barədə heç bir məlumatı olmadığını bildirib.
“Vanity Fair”də dərc olunan kitab parçasında gizli hesabların mövcudluğu təsdiqlənərsə, onların ABŞ-nin maliyyə açıqlaması və xarici təsirə dair qanunvericiliyi baxımından suallar yarada biləcəyi qeyd olunur.
Koulun danışdığı keçmiş prokurorlardan biri də müəyyən maliyyə əməliyyatlarının və mümkün qarşılıqlı öhdəliklərin sübut edilməsi halında hüquqi məsuliyyət məsələsinin yarana biləcəyini bildirib.
Lakin bu, Kuşnerin həmin qanunları pozduğunun məhkəmə tərəfindən müəyyən edildiyi anlamına gəlmir.
Hazırda nə Kuşnerin adı çəkilən gizli bank hesablarına sahib olması, nə də Azərbaycandan köçürüldüyü iddia edilən vəsaitlərin onun şəxsi istifadəsinə yönəldilməsi müstəqil şəkildə təsdiqlənib.
Metyu Koulun kitabında yer alan məlumatlar əsasən müəllifin illər ərzində danışdığı mənbələrin ifadələrinə və kəşfiyyat fəaliyyəti barədə əldə etdiyini bildirdiyi məlumatlara əsaslanır.
“Vanity Fair”in yayımladığı bu iddialar Donald Trampın ilk prezidentlik dövründə Yaxın Şərq siyasətinə təsir göstərən şəxslərin mümkün maliyyə əlaqələrini yenidən gündəmə gətirir.
Azərbaycanın adının çəkilməsi isə ilk növbədə iri məbləğli vəsaitlərin ölkədəki banklardan biri vasitəsilə ötürüldüyü barədə müəllifin iddiası ilə bağlıdır.
İddiaların tam təsdiqlənməsi üçün müvafiq bank əməliyyatlarına dair sənədlərin, vəsaitlərin mənbəyinin və hesablar üzərində faktiki nəzarətin müstəqil şəkildə müəyyənləşdirilməsi tələb olunur.