ABŞ Prezidenti Donald Tramp 2009-cu ildə Fort-Hud hərbi bazasında 13 nəfəri qətlə yetirməkdə təqsirli bilinən keçmiş hərbi psixiatr Nidal Həsənin edamının canlı yayımlanması planına yenidən baxır. Ağ Evdə bu qərarın mümkün təhlükəsizlik və siyasi nəticələri ilə bağlı narahatlıqlar yaranıb. Bu barədə Axios və CBS News məlumat yayıb.
Redaksiya mənbələrə istinadən xəbər verir ki, Trampın müşavirləri əlil arabasında hərəkət edən məhkumun güllələnərək edam edilməsinin canlı yayımlanmasının ekstremist təşkilatlar tərəfindən təbliğat məqsədilə istifadə oluna biləcəyi barədə prezidentə xəbərdarlıq ediblər. Onların fikrincə, belə görüntülər terror təşkilatlarının Həsəni şəhid kimi təqdim etməsinə və yeni tərəfdarlar cəlb etməsinə şərait yarada bilər.
Axios nəşrinin oktyabrın 12-də yaydığı məlumata görə, Tramp yaxın çevrəsindəki şəxslərə edamın canlı yayımlanması ilə bağlı tərəddüdlərini ifadə edib. Prezidentin bu məsələ ilə bağlı müxtəlif rəsmilər və müşavirlərlə məsləhətləşmələr apardığı bildirilir.
CBS News-un oktyabrın 13-də yaydığı məlumatda isə Tramp administrasiyasının rəsmilərinin canlı yayım planından imtina etməyə meyilli olduqları qeyd edilib. Bununla belə, prezident hələlik yekun qərar qəbul etməyib.
Pentaqon əvvəlcə Nidal Həsənin dekabrın 3-də güllələnmə yolu ilə həyata keçiriləcək edamının ictimaiyyətə canlı yayımlanacağını açıqlamışdı. ABŞ-nin müdafiə naziri Pit Heqset bu təşəbbüsü dəstəkləyərək ağır cinayətlərin nəticələrinin ictimaiyyətə nümayiş etdirilməsinin vacibliyini vurğulamışdı.
Lakin qərar həm demokratlar, həm də respublikaçılar arasında etirazlarla qarşılanıb. Bir sıra siyasətçilər edamın canlı yayımlanmasının ABŞ-nin beynəlxalq nüfuzuna mənfi təsir göstərə biləcəyini bildiriblər.
Müzakirələr zamanı Həsənin fiziki vəziyyəti də diqqət mərkəzinə düşüb. Keçmiş hərbi psixiatr 2009-cu ildə törətdiyi hücum zamanı polis tərəfindən açılan atəş nəticəsində iflic olub və həmin vaxtdan əlil arabasından istifadə edir.
ABŞ administrasiyasında edamın görüntülərinin terror təşkilatları tərəfindən sui-istifadə edilməsinin qarşısını almaq üçün yayım formatının dəyişdirilməsi imkanları da müzakirə olunur. Təkliflərdən biri canlı yayımın edamın icrası anına çatmamış dayandırılmasıdır. Lakin bu variantla bağlı rəsmi qərar açıqlanmayıb.
Qeyd edək ki, Nidal Həsən 2009-cu il noyabrın 5-də Texas ştatındakı Fort-Hud hərbi bazasında hərbçilərə atəş açaraq 13 nəfəri öldürüb, 32 nəfəri yaralayıb. O, 2013-cü ildə hərbi məhkəmə tərəfindən təqsirli bilinərək ölüm cəzasına məhkum edilib.
Həsənin edamı 2026-cı il dekabrın 3-nə təyin olunub. Hökm icra edilərsə, bu, ABŞ ordusunda 1961-ci ildən bəri həyata keçirilən ilk edam olacaq. Eyni zamanda, hərbi məhkumun güllələnmə yolu ilə edam edilməsi İkinci Dünya müharibəsindən sonra ilk belə hadisə kimi tarixə düşəcək.
Edamın canlı yayımlanması təşəbbüsü beynəlxalq insan hüquqları təşkilatlarının da etirazına səbəb olub. Amnesty International bu planı tənqid edərək ölüm hökmünün ictimai nümayişə çevrilməsinin insan ləyaqəti ilə bağlı ciddi suallar doğurduğunu bildirib.
Hazırda Pentaqonun ilkin yayım planının qüvvədə qalıb-qalmayacağı qeyri-müəyyəndir. Ağ Ev və ABŞ Müdafiə Nazirliyi mümkün dəyişikliklərlə bağlı yekun rəsmi qərar açıqlamayıb.