Ülkemizin en önde gelen aydınlarından biri olan Zarife Hanım Aliyeva'nın ibretlik hayatı, aydınlık faaliyetleri daima tarihimize ışık saçmış, milli-manevi karakteristiklerimizi şereflendirmiştir. Çağının önde gelen oftalmolog-bilim insanı, akademisyen Zarife Aziz kızı Aliyeva, 28 Nisan 1923'te Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nin Şerur ilçesine bağlı Şahtahtı köyünde dünyaya gözlerini açtı. Zarife Hanım'ın gözlerini açtığı, büyüyüp yetiştiği aile ortamı, onun gerçek bir tarihi şahsiyet olarak şekillenmesinde büyük etki yaratmıştır.
Zarife Hanım'ın gençlik ve ergenlik yılları İkinci Dünya Savaşı'na denk gelir. Şahitlerin anılarına göre diyebiliriz ki, O, neredeyse her gün okul arkadaşlarıyla birlikte dersten sonra yakındaki askeri hastaneye gider, doktorlara, hemşirelere yardım etmeye çalışır, yaralı askerlere ailelerine mektup yazmalarında yardımcı olur. İşte bu olay, onun hayat amacının, dünya görüşünün şekillenmesine yol açar. Hastalara şifa vermenin en yüksek değerler arasında olduğunu hem duyan hem de gören Zarife Aliyeva, kendini tam da bu meslekte görüyordu. 1942 yılında ortaokulu bitirerek Azerbaycan Devlet Tıp Enstitüsü'nün Tedavi-Koruyucu Hekimlik Fakültesi'ne giren Zarife Hanım, derin zekası, dünya görüşü, yüksek kültürel seviyesi ile öğretmenlerinin ve öğrenci arkadaşlarının derin takdirini kazanır. Bildiğimiz gibi, geçen yüzyılın ortalarında dünyada göz hastalığı olan trahom yaygınlaşmış, 400 milyona kadar insan bu enfeksiyon hastalığından muzdarip olmuştur. Ancak o dönemde oftalmoloji alanı o kadar da gelişmediği için insanlar trahom dahil birçok göz hastalığından acı çekiyorlardı. İşte bu yüzden Zarife Hanım Aliyeva, görme organlarını işlevsiz hale getiren bu hastalığa karşı mücadele etmeye karar vermişti. Tam da onun yorulmaz bilimsel faaliyetleri sayesinde bu hastalığın tedavisi mümkün olmuş, binlerce insanın dünya ışığına hasret kalmasının önüne geçilmiştir.
Zarife Hanım Aliyeva'nın başlıca üstünlüklerinden biri de gerçek insani niteliklere sahip olmasıydı. Tüm yüce nitelikleri kendinde birleştiren Zarife Hanım, Azerbaycan kadınının ideal imajını yaratmıştır. Tıp alanında gösterdiği eşsiz hizmetlerden dolayı Zarife Hanım Aliyeva, 1980 yılında “Emektar Bilim İnsanı” fahri unvanına, 1981 yılında ise SSCB Tıp Bilimleri Akademisi'nin akademisyen M.İ.Averbah adına verilen Ödül'e layık görülmüştür. O, Sovyetler Birliği'nde böyle yüksek bir ödüle layık görülen ilk kadın bilim insanıydı. 1983 yılında önde gelen bilim insanı, Azerbaycan Bilimler Akademisi'nin gerçek üyesi seçilmiştir. Zarife Hanım, aynı zamanda Tüm Birlik Oftalmologlar Cemiyeti Başkanlık Kurulu'nun, Sovyet Barışı Savunma Komitesi'nin, Azerbaycan Oftalmoloji Cemiyeti Yönetim Kurulu'nun, “Vestnik oftalmoloqu” (Moskova) dergisi yayın kurulunun üyesiydi. Tüm bu bilimsel-pedagojik ve tıbbi başarılarının yanı sıra, Zarife Hanım zarif bir kadın, şefkatli bir anne, sevecen bir hayat arkadaşı olarak da gururla anılır. Milli lider Haydar Aliyev, zorlu ve şerefli siyasi faaliyetlerinde omuz omuza çalıştığı Zarife Hanım Aliyeva'nın hatırasını her zaman saygıyla anmıştır; “Zarife Hanım çok büyük bir bilim insanıydı. Ben onunla hayat kurduğumda o zaten bilim yolundaydı, bilimle meşguldü. Onun bilimsel faaliyetleri malumdur. O çok yetenekli, çok hayırsever, çok sade bir insandı. Bu konuda çok konuşabilirim, ailemin yaşaması, bu günlere ulaşması, evlatlarımın terbiyesi için ve hayatımdaki eşsiz rolü için ben bugün Zarife Hanım'ın mezarı başında baş eğiyorum. Evlatlarım da bu ruh halindedirler. Onlar bu ruh haliyle terbiye edilmişler, şekillenmişlerdir.
Bu yüzden bugün bizim için kutsal bir gündür." Bugün Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Muzaffer Ali Başkomutanı Sayın İlham Aliyev, hayat ve faaliyetlerindeki muhteşem başarıları için kendini öncelikle babası Haydar Aliyev'in ve annesi Zarife Hanım Aliyeva'nın ruhuna borçlu sayıyor. Birinci Cumhurbaşkanı Yardımcısı Mehriban Hanım, aydınlık faaliyetleriyle kendini Zarife Hanım Aliyeva yolunun takipçisi olarak görüyor. Zarife Hanım Aliyeva ile ilgili düşüncelerden bir gerçeği idrak ediyorsun ki, ömrünü büyük manevi ideallere adamış şahsiyetler her zaman kalplerde yaşar.
Zehra Ağaverdiyeva
Neftçala ilçesi