Türk Devletleri Teşkilatı son yıllarda hem siyasi, hem ekonomik, hem de güvenlik açısından önemli bir jeopolitik merkeze dönüşmektedir.
Türk devletlerini birleştiren ortak tarihi ve kültürel kökler, Türk Devletleri Teşkilatı'nın ideolojik ve manevi temelini oluşturmaktadır. Bu, teşkilatın iç dayanışmasını artırır ve entegrasyon sürecini kolaylaştırır. TDT üyesi ülkeler, Avrupa, Asya ve Orta Doğu arasında yer alarak enerji yollarına, ticaret rotalarına ve güvenlik dengesine ciddi etki edebilecek bir konumdadır.
Belirtilenler de kendi içinde teşkilata uluslararası alanda artan ilginin nedenleridir. Özellikle Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan gibi ülkelerin zengin enerji kaynakları teşkilatın ekonomik ve siyasi gücünü artırmaktadır. Bu da TDT'yi enerji güvenliği açısından önemli bir aktöre dönüştürmektedir.
Türk Devletleri Teşkilatı, Rusya, Çin, ABD, AB gibi güçlerin ilgi alanında olan bir bölgede yer almaktadır. TDT üye ülkeleri bu güçlerle ikili ve çok taraflı işbirliği yaparak kendi çıkarlarını korumaya çalışmaktadır. Türk Devletleri Teşkilatı son yıllarda sadece kültürel entegrasyon platformu değil, aynı zamanda ticaret, ulaşım, enerji, savunma ve diplomasi alanlarında işbirliği yapan, küresel düzeyde stratejik ağırlık kazanan bir teşkilata dönüşmüştür.
Bu nedenle, TDT'nin gelecek yıllarda daha ciddi jeopolitik merkezlerden birine dönüşmesi beklenmektedir. Son yıllarda dünya siyasetinde önemli değişiklikler yaşanmaktadır. Küreselleşmenin zayıflaması, güç merkezlerinin çeşitlenmesi ve bölgesel teşkilatların artan rolü fonunda Türk Devletleri Teşkilatı kendi konumunu daha da güçlendirmektedir. Ortak tarih, dil, din ve kültüre dayanan bu teşkilat artık sadece kültürel entegrasyon platformu değil, ciddi bir jeopolitik aktör olarak şekillenmektedir. Bilindiği üzere Teşkilatın temeli 2009 yılında Nahçıvan Zirvesi ile atılmıştır. Başlangıçta “Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi” olarak faaliyet gösteren bu kurum, 2021 yılından itibaren resmi olarak Türk Devletleri Teşkilatı adını almıştır. Halihazırda Azerbaycan, Türkiye, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan teşkilatın üyeleri, Türkmenistan ve Macaristan ise gözlemci statüsüne sahip ülkelerdir. Bu yapı, Orta Asya'dan Anadolu'ya uzanan geniş bir coğrafi alanda, toplamda 170 milyondan fazla nüfusu, büyük enerji kaynaklarını ve stratejik ulaşım rotalarını kapsamaktadır.
Bu günlerde Teşkilata dahil olan ülkelerin liderleri yeniden Azerbaycan'da, ülkemizin güzel köşelerinden biri olan Gabala şehrinde toplandılar.
Teşkilatın Gabala Zirvesi, yapılan açıklamalar ve alınan kararlar açısından özel bir öneme sahiptir. Liderlerin barış çağrıları, modern dünyada yaşanan çatışmaların fonunda özel bir dikkat çekti.
Ferid Ahmedov;
Neftçala ilçesi