1 Ekim, Azerbaycan'da savcılık organlarının kuruluşunun 107. yıl dönümü ve savcılık çalışanlarının meslek bayramı günüdür.
Milli Lider Haydar Aliyev'in 17 Temmuz 1998'de imzaladığı Kararnameye göre, her yıl 1 Ekim, Azerbaycan Cumhuriyeti Savcılığı çalışanlarının meslek bayramı günü olarak kutlanmaktadır.
Ülkemizde savcılık organlarının tarihi Azerbaycan Halk Cumhuriyeti döneminden başlamaktadır. Cumhuriyetin çöküşünden sonra bağımsız devlet organlarının yanı sıra savcılık ve soruşturma organları da lağvedilmiştir. Azerbaycan Merkezi İcra Komitesi'nin 11 Temmuz 1922 tarihli "Azerbaycan SSC Devlet Savcılığı Hakkında" kararnamesi ile Azerbaycan'da Sovyet savcılığının temeli atılmıştır. Devlet bağımsızlığının yeniden kazanılmasından ve 1993 yılında Ulu Önder Haydar Aliyev'in iktidara dönüşünden sonra savcılık organlarının faaliyetlerinde de yeni bir dönem başlamıştır.
Bağımsız Azerbaycan'ın 1995 yılında kabul edilen Anayasası, savcılığı, bölgesel ve uzmanlaşmış savcılıkların Azerbaycan Cumhuriyeti Başsavcısına bağlılığına dayanan tek bir merkezi organ olarak tanımıştır. Bu statüye uygun olarak, 7 Aralık 1999 tarihli "Savcılık Hakkında" Kanun ile savcılığın faaliyet alanları tam olarak belirlenmiştir. 19 Eylül 2002'de yürürlüğe giren "Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılması Hakkında" referandum yasasına göre, savcılığa aynı zamanda yasama girişimi hakkı da verilmiştir.
Azerbaycan Savcılığının uluslararası standartlara uygun bir devlet kurumu olarak şekillenmesi, Ulu Önder Haydar Aliyev ve onun siyasi çizgisinin layık varisi Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından yürütülen tutarlı ve amaca yönelik reformlar sonucunda mümkün olmuştur. Milli Lider Haydar Aliyev'in belirlediği stratejik kalkınma konseptini başarıyla hayata geçiren ve niteliksel olarak yeni bir düzeye taşıyan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in Azerbaycan'da hukuk devleti ve sivil toplum inşasına, insan hak ve özgürlüklerinin korunmasına, demokratik kurumların oluşturulmasına yönelik politikası meyvelerini vermiştir. Devlet başkanının siyasi iradesine uygun olarak, savcılığın personel kadrosunun şeffaf prosedürler temelinde yenilenmesi yönünde amaca yönelik adımlar atılmıştır.
Cumhurbaşkanının 27 Eylül 2008 tarihli Kararnamesi ile "Azerbaycan Cumhuriyeti Savcılığının Faaliyetlerinin Modernleştirilmesine Dair 2009-2011 Yılları İçin Devlet Programı"nın onaylanması, milli savcılık organlarının kapsamlı modernizasyonu ve çalışmalarının tamamen yeni bir düzlemde yapılandırılması açısından istisnai öneme sahip bir adım olmuştur. Bu program, ülkenin hukuk sisteminde savcılığın rolünün artırılması, diğer hukuk koruma organlarıyla karşılıklı ilişkili faaliyetlerin iyileştirilmesi, merkezi bilgi-iletişim sisteminin oluşturulması, çalışanların profesyonelliğinin yükseltilmesi, yeni nesil savcılık çalışanlarının yetiştirilmesi, sosyal korumalarının güçlendirilmesi ve savcılığın maddi-teknik donanımının iyileştirilmesi yönünde somut tedbirlerin hayata geçirilmesiyle sonuçlanmıştır.
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in savcılık organları önünde belirlediği görevlerin yüksek kalitede yerine getirilmesini sağlamak amacıyla geçen dönemde acil tedbirler hayata geçirilmiştir. Devlet başkanımızın 16 Haziran 2020 tarihli Kararnamesine göre Başsavcılığın yeni yapısı onaylanmıştır.
Parlak Zaferle sonuçlanan 44 günlük Vatan Savaşı'nda savcılık organları da üzerlerine düşen görevleri layıkıyla ve şerefle yerine getirmişlerdir. Ermenistan'ın sivil halkımıza ve altyapı tesislerimize karşı işlediği provokasyonlarla ilgili olarak Azerbaycan Cumhuriyeti Ceza Kanunu'nun ilgili maddeleri uyarınca ceza davaları başlatılmış ve nitelikli soruşturma yürütülmüştür. Özellikle savaş döneminde Azerbaycan Başsavcısı, Ermenistan silahlı kuvvetlerinin sivil halkımıza karşı işlediği kanlı suçlarla ilgili olarak çeşitli ülkelerin başsavcılarına ve ilgili uluslararası kuruluşlara başvurular göndermiştir.
Ayrıca, savcılık organlarının gelişim yönlerini belirleyen "Azerbaycan Cumhuriyeti Savcılığının 2020-2023 Yılları Arasında Stratejik Gelişim Konsepti", kurumun önündeki görevlerin yerine getirilmesinde başarılı sonuçlar elde edilmesine, faaliyetlerin iyileştirilmesine ve verimliliğin artırılmasına olanak sağlamıştır.
Savcılığın uluslararası işbirliğinin genişletilmesi yönündeki çalışmaların yoğunlaşması, savcılık çalışanlarının işlerini modern standartlara uygun kurmaları için geniş imkanlar açmıştır. Azerbaycan Savcılığının yabancı ülkelerin savcılık organları, uzmanlaşmış uluslararası kuruluşlarla ilişkiler kurma alanında çok sayıda tedbir alınmıştır. Bir dizi ülkenin heyetlerinin Azerbaycan'a, ayrıca Başsavcının başkanlık ettiği heyetlerin yabancı ülkelere ziyaretleri gerçekleşmiştir.
Azerbaycan Cumhurbaşkanının 4 Nisan 2022 tarihli Kararnamesi ile kabul edilen bir sonraki kavramsal belge – "Yolsuzlukla Mücadelenin Güçlendirilmesine Dair 2022-2026 Yılları İçin Milli Eylem Planı" – işgalden kurtarılmış bölgelerin ülke ekonomisine yeniden entegrasyonu yönünde Azerbaycan'ın yol haritasıdır. Yolsuzlukla mücadelede karmaşık tedbirleri içeren bu belgenin ayrıntılı analizi, uygulanmasının gelecekte hangi olumlu sonuçları doğuracağını tahmin etmeye olanak tanımaktadır.
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in liderliği ve Birinci Başkan Yardımcısı Mehriban Aliyeva'nın yakın katılımıyla Karabağ'a ve Doğu Zengezur'a hayatın yeniden kazandırılması yönünde yürütülen muhteşem imar-inşaat çalışmalarına savcılık organları da katkı sağlamaktadır. Nitekim, "Elektronik Savcılık" Bilgi sisteminin oluşturulması, ayrıca savcılığın profesyonel kadrolarla donatılması yönünde gerekli tedbirlerin alınması dikkat merkezinde tutulmaktadır.
Savcılık organlarında yürütülen sistemli reformların merkezinde, hizmete bilgili, modern dünya görüşüne sahip ve yüksek ahlaki niteliklere sahip gençlerin kazandırılması yer almaktadır. İşe alımın yarışma yoluyla yapılmasının bir sonucudur ki, genç hukukçular bugün savcılığın personel kadrosunun büyük bir kısmını oluşturmaktadır.
Azerbaycan'ın savcılık organları,