Zorlu ve şerefli bir gelişim yolu katederek güçlü sınır muhafaza altyapısına, profesyonel kadrolara, modern silah ve teçhizata sahip olan, iklim ve coğrafyasından bağımsız olarak ülkemizin kara ve su sınırlarını uyanıklıkla korumaya muktedir olan Azerbaycan Sınır Muhafızları 106 yaşına giriyor.
Milli sınır muhafaza geleneklerini yaşatan ve geliştiren Devlet Sınır Hizmeti (DSX) geçmişine saygıyla yaklaşıyor, bugününden gurur duyuyor, geleceğine inançla bakıyor.
Sınır birliklerimizin kuruluş tarihi 18 Ağustos 1919'dan başlıyor. Şöyle ki, 106 yıl önce Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'nin parlamentosu “Sınırların Muhafazası Hakkında” Kanun kabul etti. Ulu Önder Haydar Aliyev'in 2000 yılında imzaladığı Kararname ile ise her yıl 18 Ağustos, sınır muhafızlarının meslek bayramı günü olarak kutlanıyor.
Hatırlatalım ki, Sovyetler Birliği döneminde Sınır Hizmeti, Devlet Güvenlik Komitesi'nin bir yapısı olarak faaliyet göstermiştir.
Azerbaycan sınır muhafızlarının niteliksel olarak yeniden teşkilatlanması, oluşumu ve gelişimi Ulu Önder Haydar Aliyev'in adıyla bağlantılıdır. Üç Renkli Bayrağımızın Silahlı Kuvvetlerde ilk kez 22 Ağustos 1992'de Nahçıvan Sınır Birliği'nde kaldırılmasından, sınırlarımızda ilk gerekli altyapıların oluşturulmasından DSX'nin teşkiline kadar tüm süreçler bağımsız devletimizin mimarı ve kurucusu Haydar Aliyev'in liderliğinde gerçekleştirilmiştir.
2002 yılında DSX'nin kurulması, Azerbaycan devleti için sınırların güvenilir bir şekilde korunmasının özel bir önem taşıdığını bir kez daha gösterdi.
Son yıllarda Azerbaycan Cumhurbaşkanı, Muzaffer Ali Başkomutan İlham Aliyev'in dikkat ve özeni sonucunda DSX'nin maddi-teknik altyapısı güçlendirilmiş, yeni sınır birlikleri ve karakolları kurulmuştur. Vatan sınırlarının havada, suda ve karada güvenilir bir şekilde korunması tam olarak sağlanmıştır. Devlet sınırının muhafazasında modern teknik araçların uygulanması hızlandırılmış, deniz sınırlarının muhafaza sisteminin ve sınır havacılığının teşkilatlanması tamamlanmış, personelinin sosyal-yaşam koşullarının iyileştirilmesi için gerekli tedbirler alınmıştır. Yeni sınır altyapılarının oluşturulması, sınır muhafızlarının hizmet-savaş koşullarının iyileştirilmesi, mesleki becerilerinin, seferberlik ve savaş kabiliyetlerinin artırılması, yeni teknik, ekipman ve araçlarla donatılması yönünde önemli adımlar atılmıştır. 2007 yılında Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in Devlet Sınır Hizmeti Akademisi'nin kurulması hakkında Kararname imzalaması, sınır muhafaza sisteminin geliştirilmesinde önemli rol oynamıştır.
Devletimizin başkanı, ülkede sınır hizmetinin geliştirilmesine yönelik kapsamlı tedbirlerin uygulanmasını ve sınır birliklerinin faaliyetlerinin en modern gereksinimler seviyesinde kurulmasını daima dikkat merkezinde tutmaktadır.
Azerbaycan bağımsızlığını yeniden kazandıktan sonra, devlet sınırının güvenilir bir şekilde korunmasının teşkil edilmesi, komşu ülkelerle sınırlarının belirlenmesi devlet politikasının önceliklerinden biri olmuştur. Cumhurbaşkanı, Ali Başkomutan İlham Aliyev'in başarıyla sürdürdüğü milli sınır stratejisi, sınır politikasının kavramsal esaslarını belirlemiş, devlet sınırının muhafazası konusunda önündeki görevleri tayin etmiştir. Buna örnek olarak, 2018 yılında Gusar ilçesinin Zuhul köyü arazisinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Rusya Federasyonu ile devlet sınırında ilk sınır işaretinin kurulması gösterilebilir.
Son yıllarda DSX'nin yönetim sistemi de oldukça geliştirilmiş, modern telsiz haberleşme ve telekomünikasyon sistemlerinin uygulanması genişletilmiştir. Sınır geçiş noktalarında kontrolün teşkil edilmesi uluslararası standartlar seviyesine yükseltilmiştir. Personel, devlet sınırından geçen kişiler ve taşıtlar üzerinde güvenilir sınır kontrolünün gerçekleştirilmesi için modern teknik ekipmanla donatılmış, tüm sınır geçiş noktalarının otomatik bilgi-arama sistemine bağlanması sonucunda göç süreçlerinin sıkı kontrol altına alınması sağlanmıştır.
Cumhurbaşkanı, Ali Başkomutan İlham Aliyev'in talimatı üzerine, DSX Ermenistan ile devlet sınırının Gazah ve Ağstafa ilçeleri üzerinden geçen kısmındaki savaş postlarını ve ilgili askeri objeleri teslim almıştır. Bu yönde hizmet-savaş faaliyetlerinin Sınır Birlikleri tarafından teşkil edilmesi başarılı bir başlangıç olmuş, devlet sınırının güvenilir muhafaza sisteminin oluşturulması amacıyla ardışık tedbirler gerçekleştirilmiştir. Bu sınavdan alnının akıyla çıkan DSX personeli, Vatan Savaşı'nda düşmana sarsıcı bir darbe vurarak devlet sınırlarımıza tam kontrolün sağlanması ve sınırlarımızın muhafazasının temin edilmesi yolunda gerçek bir fedakarlık sergilemiştir. Vatan Savaşı sırasında Muzaffer Ali Başkomutan'ın kurumun önüne koyduğu savaş görevlerinin başarılı bir şekilde icrası için tüm güç ve araçlar seferber edilmiştir. DSX'nin askeri personeli, Azerbaycan-İran devlet sınırının 132 kilometrelik kısmının, Füzuli, Cebrayıl, Zengilan ve Gubadlı ilçelerinin, Hadrut kasabasının ve Şuşa şehrinin kurtarılmasında özel cesaret ve kahramanlık göstermiştir. Vatan Savaşı'nın ilk gününden başlayarak Azerbaycan sınır muhafızları, Füzuli ilçesi arazisindeki temas hattından Ermenistan ile devlet sınırına kadar büyük bir alanı kurtarmış, ayrıca 24 saat içinde 105 kilometre mesafede yıldırım hızıyla saldırarak düşmana sarsıcı darbeler indirmişlerdir. Kadim Hudafarin Köprüsü'nde ve devlet sınırlarımız boyunca kutsal topraklarımızda Azerbaycan Bayrağı yükseltilmiş, Ermenistan ile devlet sınırında stratejik yükseltiler kurtarılmıştır. DSX tarafından “Harop”, “Kuzgun” ve “Hermes” insansız hava araçlarının profesyonelce uygulanması sonucunda düşmanın stratejik öneme sahip savaş teknikleri, füze sistemleri, uçaksavar füze kompleksleri, tankları, zırhlı savaş araçları ve diğer teknikleri, komuta kontrol noktaları etkisiz hale getirilmiş ve çok sayıda canlı kuvveti etkisizleştirilmiş, toplamda 290 düşman hedefi imha edilmiştir.
44 günlük Zafer Kroniği'nde kendine özgü imzası olan sınır muhafızlarımızdan 47'si şehit olmuş, 197'si yaralanmıştır. Savaş operasyonları sırasında kişisel yiğitlik örneği gösteren 12 sınır muhafızı (4'ü ölümünden sonra) “Vatan Savaşı Kahramanı” unvanına layık görülmüş, 176 kişi çeşitli nişanlarla, 5 bin 203 kişi ise çeşitli madalyalarla taltif edilmiştir.
Vatan Savaşı'ndan sonraki dönemde Ermenistan silahlı kuvvetlerinin gerçekleştirdiği provokasyonlar sırasında da sınır muhafızları düşmana layıkıyla cevap vermiş, Azerbaycan Ordusu'nun uyanıklığını kaybetmediği bir kez daha kanıtlanmıştır.
Ülkemizin toprak bütünlüğü sağlandıktan, Ermenistan ile devlet sınırı işgalden kurtarıldıktan sonra, o bölgelerde gerekli sınır savunma ve muhafaza altyapısı oluşturulmuş, yeni askeri birlikler hizmet-savaş faaliyetlerine başlamıştır.
Azerbaycan Sınır Muhafızları bugün personelinin profesyonelliği, silah ve askeri teçhizatla donatımı ve en önemlisi hizmet-savaş faaliyetleri göstergeleri açısından sadece bölgede değil, Avrupa çapında da önde gelen bir konuma yükselmiştir.
Görüldüğü gibi, bugün Azerbaycan kendi sınırlarını güvenilir bir şekilde korumaya muktedirdir ve bunun üstesinden layıkıyla gelmektedir.