Polşa Baş naziri Donald Tusk NATO daxilində parçalanmanın transatlantik icma üçün ən böyük təhlükəyə çevrildiyini bildirib.
Redaksiya Anadolu, Reuters və The Guardian-a istinadla xəbər verir ki, Tusk ABŞ-ın Almaniyadan 5 min hərbçini çıxarmaq qərarından sonra X hesabında sərt xəbərdarlıq edib. O yazıb ki, transatlantik icma üçün ən böyük təhlükə xarici düşmənlər deyil, alyansın davam edən daxili dağılmasıdır. 0
Tusk bildirib ki, bu “fəlakətli trendi” geri çevirmək üçün bütün müttəfiqlər lazımi addımları atmalıdır. Onun açıqlaması NATO daxilində ABŞ-Avropa münasibətlərinin zəifləməsi və Vaşinqtonun birtərəfli qərarları fonunda səslənib. 1
Məsələ ABŞ Pentaqonunun Almaniyada yerləşən təxminən 5 min amerikalı hərbçinin 6-12 ay ərzində çıxarılması barədə qərarından sonra gündəmə gəlib. Reuters-in məlumatına görə, Almaniyada hazırda 40 minə yaxın ABŞ hərbçisi yerləşir və bu ölkə Vaşinqtonun Avropadakı əsas hərbi-logistik bazalarından biridir. 2
Almaniya müdafiə naziri Boris Pistorius bu qərarı Avropanın öz təhlükəsliyi üçün daha çox məsuliyyət götürməli olduğunun göstəricisi kimi qiymətləndirib. Lakin ABŞ-da respublikaçı senator Rocer Uiker və konqresmen Mayk Rocers qərarı sərt tənqid edərək bunun Rusiyaya qarşı çəkindirmə gücünü zəiflədə biləcəyini bildiriblər. 3
Tusk üçün problem yalnız Almaniyadan qoşun çıxarılması deyil. Polşa Rusiyaya ən yaxın NATO cəbhə ölkələrindən biri kimi ABŞ təhlükəsizlik zəmanətlərinin zəifləməsini birbaşa risk sayır. Varşava hesab edir ki, alyans daxilində siyasi iradə zəifləsə, NATO-nun 5-ci maddəsinin real çəkindirmə gücü də sual altına düşə bilər.
Bu xəbərdarlıq NATO-da daha geniş gərginlik fonunda səslənir. Reuters yazır ki, alyans ABŞ Prezidenti Donald Trampla bağlı gərginliklərə görə illik sammit formatını belə yenidən nəzərdən keçirir və gələcək görüşləri azaltmaq variantını müzakirə edir. Bu, NATO daxilində siyasi koordinasiyanın əvvəlki qədər rahat olmadığını göstərir. 4
Tusk daha əvvəl də ABŞ-ın NATO-dan çıxması və Ukraynaya yardımın dayandırılması ehtimalını Vladimir Putinin “arzu ssenarisi” adlandırmışdı. Reuters-in məlumatına görə, Polşa Baş naziri həmçinin mümkün Rusiya hücumunun “illər yox, aylar” məsələsi ola biləcəyini demişdi. 5
Bu kontekstdə Tuskın “daxili dağılma” ifadəsi sadəcə ritorika deyil. O, NATO-nun əsas riskini Moskva, Tehran və ya Pekində yox, alyansın öz daxilindəki siyasi parçalanmada görür.
Əsas nəticə budur: Polşa NATO-nun hərbi gücündən çox siyasi birliyinin zəifləməsindən qorxur. ABŞ Almaniyadan qoşun çıxarır, Avropa öz müdafiə yükünü artırmağa məcbur qalır, Şərqi Avropa isə Vaşinqtonun gələcək böhranlarda nə qədər etibarlı müttəfiq olacağına dair daha sərt suallar verməyə başlayır.