Liviyanın Nümayəndələr Palatası Türkiyə ilə 2019-cu ildə imzalanmış Aralıq dənizində dəniz yurisdiksiya sahələrinin sərhədlərinin müəyyənləşdirilməsinə dair anlaşma memorandumunu yekdilliklə təsdiqləyib. Parlament həmçinin Türkiyə ilə razılaşmaların rədd edilməsini və Ankara ilə siyasi münasibətlərin kəsilməsini nəzərdə tutan əvvəlki qərarlarını ləğv edib. Bu barədə Anadolu Agentliyi Liviya parlamentinin açıqlamasına istinadən məlumat yayıb.
Redaksiya mənbəyə istinadən xəbər verir ki, qərar oktyabrın 20-də Liviyanın Benqazi şəhərində keçirilən parlament iclasında qəbul edilib. Deputatlar Türkiyə ilə Liviya arasında dəniz yurisdiksiya sahələrinin müəyyənləşdirilməsinə dair 2019-cu il memorandumunun təsdiqlənməsinə yekdilliklə səs veriblər.
Parlamentin açıqlamasına əsasən, 2020-ci ildə qəbul olunmuş 1 nömrəli qərar da ləğv edilib. Həmin qərar Türkiyə ilə imzalanmış iki anlaşma memorandumunun ratifikasiyasının rədd edilməsini nəzərdə tuturdu.
Bundan başqa, deputatlar 2020-ci il tarixli 6 nömrəli qərarın ləğvinə də yekdilliklə səs veriblər. Sözügedən qərar Ankara ilə siyasi münasibətlərin kəsilməsini nəzərdə tuturdu.
Beləliklə, Liviya parlamenti Türkiyə ilə münasibətlərdə əvvəlki mövqeyini dəyişərək həm dəniz sərhədlərinə dair razılaşmanı təsdiqləyib, həm də siyasi əlaqələrə qarşı qəbul edilmiş qərarı qüvvədən salıb.
Türkiyə ilə Liviya arasında dəniz yurisdiksiya sahələrinin müəyyənləşdirilməsinə dair memorandum 27 noyabr 2019-cu ildə İstanbulda imzalanıb.
Sənədi Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan və Liviyanın o dövrdəki Milli Razılıq Hökumətinin rəhbəri Fayiz əs-Sərrac imzalayıblar.
Razılaşma Aralıq dənizində iki ölkənin dəniz yurisdiksiya sahələrinin sərhədlərini müəyyənləşdirir. Sənəd tərəflərin dəniz məkanında hüquqlarının və müvafiq yurisdiksiya sahələrinin coğrafi çərçivəsinin müəyyən edilməsi məqsədi daşıyır.
Memorandum 2019-cu ilin dekabrında Birləşmiş Millətlər Təşkilatında qeydiyyata alınıb. Türkiyə həmin sənədi təsdiqləsə də, Liviyanın şərqində yerləşən Nümayəndələr Palatası uzun müddət razılaşmaya qarşı çıxıb.
Liviyadakı siyasi parçalanma səbəbindən ölkənin müxtəlif hakimiyyət strukturları Türkiyə ilə əməkdaşlıq məsələsində fərqli mövqelər nümayiş etdiriblər.
Şərqdəki Nümayəndələr Palatası uzun müddət hərbi komandan Xəlifə Həftərlə əlaqəli siyasi qüvvələrin təsiri altında fəaliyyət göstərib. Türkiyə isə 2019-cu ildə razılaşmanı Tripolidə yerləşən Milli Razılıq Hökuməti ilə imzalayıb.
Bu səbəbdən parlamentin yeni qərarı əvvəlki siyasi fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması istiqamətində mühüm dəyişiklik hesab olunur.
Liviyanın Prezident Şurasının sədr müavini Musa əl-Kuni parlamentin qərarını alqışlayıb. O, memorandumun təsdiqlənməsinin Liviyanın dəniz hüquqlarının qorunması və Aralıq dənizindəki maraqlarının təmin edilməsi baxımından əhəmiyyətini vurğulayıb.
Əl-Kuni Liviya parlamenti ilə Türkiyə tərəfi arasında birbaşa institusional əlaqələrin davam etdirilməsini və razılaşmanın həyata keçirilməsi istiqamətində əməkdaşlığın genişləndirilməsini dəstəkləyib.
Liviyanın Milli Birlik Hökumətinin Xarici İşlər Nazirliyi də parlamentin qərarını müsbət qarşılayıb.
Nazirliyin açıqlamasında bildirilib ki, memorandumun təsdiqlənməsi Türkiyə ilə Liviya arasında ikitərəfli münasibətlərin gücləndirilməsinə və qarşılıqlı maraqlara əsaslanan əməkdaşlığın inkişafına töhfə verə bilər.
Türkiyə ilə Liviya arasında dəniz sərhədlərinə dair razılaşma Şərqi Aralıq dənizində uzun müddətdir davam edən mübahisələrin də əsas mövzularından biridir.
Xüsusilə Yunanıstan bu razılaşmanın özünün və bölgədəki digər dövlətlərin dəniz hüquqlarına zidd olduğunu bildirərək sənədə etiraz edib. Türkiyə isə memorandumun beynəlxalq hüquqa uyğun olduğunu və iki ölkənin qanuni hüquqlarını əks etdirdiyini müdafiə edir.
Liviya parlamentinin yeni qərarı Türkiyənin Şərqi Aralıq dənizindəki diplomatik mövqeyi və iki ölkə arasında enerji əməkdaşlığı baxımından əhəmiyyətli hesab edilir.
Razılaşmanın təsdiqlənməsi dənizdə enerji ehtiyatlarının araşdırılması, iqtisadi fəaliyyət və digər əməkdaşlıq istiqamətləri üzrə yeni imkanların müzakirəsinə şərait yarada bilər.
Bununla belə, parlamentin qərarı Şərqi Aralıq dənizində digər ölkələrlə mövcud dəniz sərhədi mübahisələrinin avtomatik həll olunduğu anlamına gəlmir.
Oktyabrın 20-də qəbul edilmiş qərarla Liviya Nümayəndələr Palatası Türkiyə ilə 2019-cu il memorandumuna əvvəlki etirazından rəsmən imtina edib və Ankara ilə siyasi münasibətlərin kəsilməsinə dair qərarını ləğv edib.