Müharibədən sonra azad edilmiş ərazilərdə bərpa və yenidənqurma işlərinin aparılması Azərbaycanın qarşıda duran əsas vəzifələrindən biridir.
Azərbaycanın müasir tarixində ərazi bütövlüyünün və dövlət suverenliyinin bərpası mühüm strateji əhəmiyyət daşıyan hadisədir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşündəki çıxışı bu tarixi prosesin siyasi, hərbi və hüquqi tərəflərini beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinə çatdırır. Uzun illər davam edən işğal Azərbaycanın təhlükəsizlik sisteminə, iqtisadi inkişafına və milyonlarla insanın həyatına ciddi təsir göstərmişdir. Məcburi köçkünlük, yaşayış məntəqələrinin dağıdılması və tarixi-mədəni irsə vurulan zərər münaqişənin ağır nəticələri sırasında olmuşdur. Bu şəraitdə Azərbaycanın əsas məqsədi beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etmək idi. Möhtərəm Prezidentin çıxışında 2020-ci ildə baş vermiş Vətən müharibəsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində həlledici mərhələ kimi təqdim olunur. Qırx dörd gün davam edən müharibə nəticəsində Azərbaycan Ordusu bir sıra şəhər və kəndləri işğaldan azad etmişdir. 2020-ci il noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli bəyanat hərbi əməliyyatların dayandırılmasında mühüm rol oynamışdır. Bununla belə, ölkə ərazisinin bir hissəsində separatçı idarəetmənin mövcudluğu suverenliyin tam bərpası məsələsini gündəmdə saxlayırdı. Azərbaycan sonrakı dövrdə bu məsələnin həlli üçün siyasi və diplomatik imkanlardan istifadə etməyə çalışmışdır. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycan Qarabağda dövlət suverenliyini tam bərpa etdiyini bəyan etmişdir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında bu hadisə separatizmin aradan qaldırılması və ölkənin konstitusiya quruluşunun təmin edilməsi kontekstində qiymətləndirilir. Dövlət suverenliyi hər bir ölkənin öz ərazisində qanunların tətbiqini və dövlət hakimiyyətinin fəaliyyətini təmin etmək hüququnu ifadə edir. Bu baxımdan ərazi üzərində vahid hüquqi idarəetmənin bərpası Azərbaycanın dövlətçilik siyasətində mühüm mərhələdir. Həmin prosesin nəticələri regionda gələcək təhlükəsizlik və sülh münasibətlərinin formalaşması baxımından da əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın Zəfəri yalnız hərbi nəticələrlə məhdudlaşmır, eyni zamanda dövlətin siyasi iradəsini və milli birliyini nümayiş etdirir. Prezidentin çıxışında vurğulanan “Dəmir yumruq” ifadəsi xalqın və dövlətin ümumi məqsəd ətrafında birləşməsinin rəmzinə çevrilmişdir. Müharibədən sonra azad edilmiş ərazilərdə bərpa və yenidənqurma işlərinin aparılması qarşıda duran əsas vəzifələrdəndir. Doğma yurdlarından didərgin düşmüş insanların geri qayıdışı üçün infrastrukturun qurulması və təhlükəsiz yaşayış şəraitinin yaradılması mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu fəaliyyət Azərbaycanın tarixi torpaqlarında həyatın bərpasına və ölkənin iqtisadi potensialının genişlənməsinə xidmət edir. Nəticə etibarilə, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və dövlət suverenliyini bərpa etməsi ölkənin müasir dövlətçilik tarixində xüsusi yer tutur. Dövlət başçısının beynəlxalq platformada bu məsələyə geniş yer ayırması Azərbaycanın mövqeyini dünya ictimaiyyətinə çatdırmaq baxımından əhəmiyyətlidir.
Tarixi Zəfər dövlətin təhlükəsizlik siyasətinin, ordunun hazırlığının və milli həmrəyliyin rolunu bir daha nümayiş etdirmişdir. Bununla yanaşı, əldə olunan nəticələrin uzunmüddətli sülhə çevrilməsi üçün regional dialoqun və qarşılıqlı etimadın gücləndirilməsi vacibdir. Azərbaycanın əsas strateji məqsədi suverenliyini qorumaq, azad edilmiş əraziləri inkişaf etdirmək və regionda davamlı sülhün möhkəmlənməsinə töhfə verməkdir.
Lamiyə Rüstəmli
Neftçala rayonu