Dağ-mədən sənayesinin inkişafı yeni istehsal müəssisələrinin yaradılması ilə yanaşı, xidmət sektorunun genişlənməsinə də şərait yaradacaqdır.
Azərbaycan iqtisadiyyatının inkişafında qeyri-neft sektorunun xüsusi çəkisinin artırılması strateji əhəmiyyət daşıyan məsələlərdəndir. Bu baxımdan dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafı yeni sənaye istiqamətinin formalaşdırılması baxımından diqqət çəkir. Möhtərəm Prezident cənab İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikasında 2027-2030-cu illərdə dağ-mədən (metal filizləri) və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramı”na həsr olunmuş müşavirədəki çıxışında bu sahənin inkişafı sahəsində atılan addımlara diqqət çəkdi.
Qeyd edək ki, Dövlət Proqramının əsas məqsədlərindən biri ölkənin təbii resurslarının daha səmərəli şəkildə iqtisadi dövriyyəyə cəlb edilməsidir. Bu yanaşma yalnız xammal hasilatını deyil, həmin xammalın emalını və son məhsula çevrilməsini də əhatə edir. Beləliklə, dağ-mədən sektorunun inkişafı iqtisadiyyatın müxtəlif sahələri arasında yeni əlaqələrin yaranmasına imkan verə bilər. Dördillik icra müddəti qarşıya qoyulan məqsədlərin konkret zaman çərçivəsində reallaşdırılmasını tələb edir. Proqramın maliyyə təminatının əvvəlcədən müəyyənləşdirilməsi onun icra mexanizmlərinin mühüm elementlərindən biri kimi təqdim olunur. Dağ-mədən sənayesinin inkişafı yeni istehsal müəssisələrinin yaradılması ilə yanaşı, xidmət sektorunun genişlənməsinə də şərait yaradacaqdır. Geoloji kəşfiyyat, logistika, mühəndislik, texniki xidmət və emal sahələrində əlavə iqtisadi fəallıq formalaşa bilər. Bunun nəticəsində sənaye inkişafının yalnız hasilat məntəqələri ilə məhdudlaşmaması mümkün olacaq. Proqramın icrası nəticəsində beş mindən çox daimi iş yerinin yaradılması gözlənilir. Bu göstərici layihələrin sosial-iqtisadi əhəmiyyətini də ön plana çıxarır. Xüsusilə regionlarda yeni iş imkanlarının yaranması əhalinin məşğulluğunun artırılmasına təsir göstərə bilər. Dağ-mədən sənayesinin inkişafı regionların iqtisadi strukturunda sənayenin rolunu da gücləndirə bilər. Bu istiqamətdə infrastrukturun inkişafı da vacib şərtlərdən biridir. Çünki böyük sənaye layihələrinin fəaliyyəti enerji, yol, dəmir yolu və digər infrastruktur imkanlarına tələbat yaradır. Dağ-mədən sektorunun perspektivləri ölkənin təbii resurs bazasının genişliyi ilə də əlaqələndirilir. Qızıl, mis və molibden yataqlarının müasir üsullarla yenidən qiymətləndirilməsi bu baxımdan mühüm istiqamətdir. Köhnə geoloji məlumatların yeni texnologiyalar əsasında dəqiqləşdirilməsi yataqların real potensialının müəyyən edilməsinə imkan verə bilər. Bu proses nəticəsində yeni investisiya layihələrinin formalaşdırılması üçün daha dəqiq iqtisadi əsaslar yarana bilər. Sənayenin inkişafında dövlətlə yanaşı, özəl və xarici investorların iştirakı da nəzərdə tutulur.
Belə əməkdaşlıq kapital, texnologiya və idarəetmə təcrübəsinin cəlb edilməsinə imkan yarada bilər. Lakin sektorun əsas iqtisadi üstünlüyü yalnız xammalın çıxarılmasında deyil, onun emalında və əlavə dəyərin ölkə daxilində yaradılmasındadır. Bu səbəbdən tam istehsal zəncirinin qurulması proqramın ən mühüm istiqamətlərindən biri kimi çıxış edir. Nəticədə dağ-mədən və metallurgiya sənayesi Azərbaycanın iqtisadi şaxələndirmə prosesində yeni dayaq sahəsinə çevrilə bilər.
Zeynalabdin Abbasov
Neftçala rayonu