Yaxın perspektivdə Bakının daşınmaz əmlak bazarında mənzillərin kəskin ucuzlaşmasından daha çox, qiymət artımının davam etməsi ehtimalı yüksəkdir. Lakin artım tempi mənzillərin yerləşdiyi əraziyə, keyfiyyətinə və bazardakı tələb səviyyəsinə görə fərqlənəcək. Bu barədə məhkəmə ekspertizası sahəsində əmlak məsələləri üzrə ekspert Fərid Cəfərli redaksiyamıza bildirib.
Redaksiya xəbər verir ki, ekspertin sözlərinə görə, Bakı daşınmaz əmlak bazarını vahid qiymət tendensiyası ilə qiymətləndirmək düzgün deyil. Şəhərin mərkəzində, nəqliyyat infrastrukturuna yaxın ərazilərdə, keyfiyyətli yeni tikililərdə və sənədləri qaydasında olan mənzillərdə tələb daha fərqli formalaşır.
“Yaxın dövrdə bazarda ucuzlaşmadan daha çox, seçici və fərqli templərlə davam edən qiymət artımı gözləmək əsaslıdır. Bununla belə, bazarda ayrı-ayrı mənzillər üzrə qiymət endirimləri istisna edilmir”, – deyə Fərid Cəfərli bildirib.
Ekspert mənzil qiymətlərinin artmasına təsir edən əsas amillər sırasında tikinti xərclərinin yüksəlməsini, real mənzil tələbatını, torpaq resurslarının məhdudluğunu və infrastruktur imkanlarını qeyd edib.
Onun sözlərinə görə, torpaq sahələrinin əldə edilməsi, tikinti materialları, əməkhaqqı, mühəndis-kommunikasiya infrastrukturu və maliyyələşmə xərcləri yeni yaşayış layihələrinin maya dəyərini artırır. Bu isə tikinti şirkətlərinin satış qiymətlərinə təsir göstərə bilər.
Bununla yanaşı, yeni ailələrin yaranması, yaşayış şəraitinin yaxşılaşdırılması, Bakıya əhali axını və investisiya məqsədilə mənzil alınması da bazarda tələbi dəstəkləyən amillərdəndir.
Fərid Cəfərli vurğulayıb ki, tikinti xərclərinin yüksəlməsi bütün mənzillərin eyni templə bahalaşacağı anlamına gəlmir. Qiymətlərin formalaşmasında alıcıların ödəmə qabiliyyəti, ipoteka kreditlərinin əlçatanlığı, alternativ təkliflər və mənzillərin real keyfiyyəti mühüm rol oynayır.
Ekspertin fikrincə, əhalinin gəlirləri mənzil qiymətlərindən daha yavaş artarsa, alıcılıq imkanları məhdudlaşa və tələb zəifləyə bilər. İpoteka imkanlarının azalması, iqtisadi fəallığın zəifləməsi və satışa çıxarılan mənzillərin sayının çoxalması da qiymətlərə təzyiq göstərə bilər.
O, bəzi satıcıların mənzillərini real bazar dəyərindən yüksək qiymətə təklif etdiyini də bildirib. Belə mənzillərin satış müddəti uzandıqda qiymət endirimləri qaçılmaz ola bilər.
“Bazarda qiymət artımının dayanması və qiymətlərin faktiki ucuzlaşması eyni anlayış deyil. Bəzən qiymətlər dəyişməsə də, inflyasiya nəzərə alındıqda mənzilin real dəyəri azala bilər”, – deyə ekspert izah edib.
Mənzil almağı planlaşdıran şəxslərə də tövsiyələr verən Fərid Cəfərli bildirib ki, sabit gəliri və uzunmüddətli yaşayış planı olan alıcıların yalnız qiymətlərin ucuzlaşacağı ümidi ilə qərarlarını qeyri-müəyyən müddətə təxirə salması həmişə səmərəli deyil.
Lakin maliyyə imkanları məhdud olan, yüksək borclanma hesabına mənzil almağı düşünən və ya seçdiyi əmlakın qiymətinin bazar səviyyəsindən yüksək olduğunu hesab edən şəxslərin tələsməməsi daha məqsədəuyğundur.
Ekspert mənzil alarkən yalnız kvadratmetrin qiymətinə deyil, binanın texniki vəziyyətinə, sənədlərin hüquqi statusuna, kommunal təminata, nəqliyyat imkanlarına və əmlakın gələcəkdə satış perspektivlərinə də diqqət yetirməyi tövsiyə edib.
İnvestisiya məqsədilə mənzil alan şəxslərin isə mümkün qiymət artımı ilə yanaşı, kirayə gəlirlərini, təmir və saxlanma xərclərini, vergiləri, mənzilin boş qalma müddətini və satış imkanlarını nəzərə almalarının vacibliyi vurğulanıb.
“İnvestisiya baxımından əsas üstünlük həmişə ən bahalı mənzildə deyil, düzgün qiymətləndirilmiş, tələbatı olan və gəlir potensialı əsaslandırılmış obyektdədir”, – deyə Fərid Cəfərli bildirib.
Ekspert yekun olaraq qeyd edib ki, Bakıda mənzil almaq qərarı bazardakı şayiələrə və ümumi qiymət proqnozlarına deyil, alıcının maliyyə imkanlarına və konkret daşınmaz əmlakın iqtisadi göstəricilərinə əsaslanmalıdır.