ABŞ Prezidenti Donald Trampın administrasiyası Rusiya, İran və Venesuela neftinin daşınmasında istifadə edilmiş və sanksiyalara məruz qalmış tankerlərə qarşı məhdudiyyətləri qismən yumşaltmağı nəzərdən keçirir. Təşəbbüsün əsas məqsədi dünya bazarında rekord həddə yüksələn dəniz daşımaları xərclərini azaltmaqdır.
Redaksiya xəbər verir ki, Vaşinqton əvvəllər sanksiyalara məruz qalmış bəzi tankerlərin ABŞ məhdudiyyətlərinə daxil olmayan neft və neft məhsullarının daşınmasında istifadəsinə icazə vermək imkanını araşdırır. Söhbət əsasən Rusiya, İran və Venesuela neftinin daşınmasında istifadə edilmiş və kölgə donanması kimi tanınan gəmilərdən gedir.
Məlumata görə, bu gəmilərdən istifadə etmək istəyən şirkətlər ABŞ Maliyyə Nazirliyinə müraciət edərək xüsusi icazə almalı olacaqlar. Beləliklə, bütün sanksiyaların ləğvi deyil, müəyyən şərtlər daxilində konkret daşımaların həyata keçirilməsinə imkan yaradılması nəzərdə tutulur.
Tramp administrasiyası hesab edir ki, beynəlxalq neft daşımalarında istifadə oluna biləcək tankerlərin sayının artırılması gəmi çatışmazlığını azaltmağa və nəqliyyat tariflərinin aşağı düşməsinə kömək edə bilər.
Son dövrlərdə beynəlxalq enerji bazarında yaranan gərginlik neft tankerlərinə tələbatın artmasına səbəb olub. Yaxın Şərqdəki hərbi qarşıdurmalar, dəniz nəqliyyatı marşrutlarında təhlükəsizlik problemləri və bəzi gəmilərə tətbiq edilən sanksiyalar daşınma xərclərinə əlavə təzyiq göstərir.
Neft daşımalarının bahalaşması təkcə enerji şirkətlərinin deyil, həm də neft idxal edən ölkələrin xərclərini artırır. Bu vəziyyət son nəticədə neft və neft məhsullarının beynəlxalq bazar qiymətlərinə də təsir göstərə bilər.
ABŞ administrasiyasının nəzərdən keçirdiyi mexanizm sanksiyalı tankerlərin müəyyən şərtlərlə kommersiya fəaliyyətinə qaytarılmasını nəzərdə tutur. Bununla belə, həmin gəmilərin istifadəsinə veriləcək icazələrin miqyası və hüquqi şərtləri hələ açıqlanmayıb.
Qeyd edək ki, kölgə donanması adətən beynəlxalq sanksiyalara məruz qalmış neftin daşınması üçün istifadə olunan, mülkiyyət və sığorta strukturları qeyri-şəffaf olan tankerlərə aid edilir. Bu gəmilərin bir hissəsi köhnə olduğu və kifayət qədər sığorta təminatına malik olmadığı üçün dəniz təhlükəsizliyi baxımından da narahatlıq yaradır.
ABŞ-nin mümkün qərarı Rusiya, İran və Venesuelaya qarşı mövcud neft sanksiyalarının tam aradan qaldırılması anlamına gəlmir. Təklif yalnız sanksiyalara məruz qalmayan yüklərin müəyyən gəmilərlə daşınmasına xüsusi icazə verilməsini nəzərdə tutur.
Hazırda Tramp administrasiyası təşəbbüslə bağlı yekun qərar qəbul etməyib. İcazələrin hansı tankerlərə şamil ediləcəyi və yeni qaydaların nə vaxt qüvvəyə minəcəyi barədə rəsmi məlumat yoxdur.