Ermenistan'ın askeri saldırganlığı sonucunda yaklaşık 30 yıl işgal altında kalan kadim tarihi topraklarımız, 44 günlük Vatan Muharebesi'nde askeri-siyasi yollarla işgalden kurtarıldı ve şanlı Zafere giden her gün Azerbaycan tarihine altın harflerle yazıldı. 4 Ekim, Cəbrayıl rayonunun 27 yıllık işgalden kurtarıldığı gündür. İşgal sırasında rayon 1 şehir, 4 kasaba ve 92 köyden oluşuyordu. Cəbrayıllı eski zorunlu göçmenler, cumhuriyetin 58 rayonunun 2000'e yakın yerleşim yerinde, eski mülteci kampları, yük vagonları ve yurtlar dahil olmak üzere yerleşmişlerdi. Bu önemli noktayı da özellikle belirtmeliyiz ki, 5 Ocak 1994 tarihinde Horadiz operasyonu sırasında Cocuq Mərcanlı köyü işgalden kurtarılmıştı. Stratejik yükseklikler işgalcilerden kurtarıldıktan sonra Cocuq Mərcanlı'ya hayatın geri dönmesi mümkün olmuştu. Cocuq Mərcanlı'ya dönüş, Büyük Dönüş'ün başlangıcı olarak değerlendirilmektedir. 2016 yılı Nisan savaşları sırasında Azerbaycan Ordusu'nun karşı saldırısı sonucunda Lələtəpə yüksekliği de işgalden kurtarılmıştı. 44 günlük İkinci Karabağ Savaşı'nda ilk kurtarılan şehir de Cəbrayıl şehri oldu. Muzaffer Ali Başkomutan, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in liderliğinde yiğit ordumuz, 44 günün her gününü tarihimize Zafer sayfası olarak yazdı. Halkımız her gün devlet başkanı, Muzaffer Ali Başkomutan İlham Aliyev'den Zafer müjdesi almaktan gurur duyuyordu. 2020 yılı 27 Eylül tarihinde Cəbrayıl rayonunun Böyük Mərcanlı ve Nüzgar köyleri, 3 Ekim tarihinde Mehdili, Çaxırlı, Aşağı Maralyan, Şəybəy ve Quycaq köyleri, 4 Ekim tarihinde Cəbrayıl şehri ve rayonun 9 köyü – Karxulu, Şükürbəyli, Çərəkən, Daşkəsən, Horovlu, Mahmudlu, Cəfərabad, Yuxarı Maralyan ve Decal köyleri işgalden kurtarıldı. Düşman Cəbrayıl bölgesinde birkaç hattan oluşan tahkimatlar kurmuştu ve bu tahkimatları yarmak çok büyük kahramanlık ve fedakarlık gerektiriyordu. Cəbrayıl operasyonunun önemi, aynı zamanda, Cəbrayıl'ın kurtarılmasından sonra o zaman işgal altında olan diğer rayonlara başarılı karşı saldırımızın mümkün olmasıydı. Cəbrayıl'dan sonra Azerbaycan Ordusu'nun Hocavend rayonunun güney köyleri ve stratejik Hadrut kasabası istikametinde askeri operasyonlar düzenlemesi için geniş imkanlar oluştu. Üstelik, Zengilan, Gubadlı ve Laçın rayonunun güney kısmı işgalcilerden kurtarıldı ve Laçın koridoru Azerbaycan'ın kontrolüne alındı. 4 Ekim 2020 tarihinde halka hitabında "Bugün Cəbrayıl şehri ve Cəbrayıl rayonunun dokuz köyü işgalden kurtarıldı. Bu tarihi olay münasebetiyle tüm Azerbaycan halkını yürekten tebrik ediyorum" diyen Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, aynı zamanda, bugün halkımızın ve devletimizin yeni tarihini yazdığımızı, şanlı tarihini yazdığımızı belirtti. Biz bugün tarihi adaleti restore ediyoruz. Çünkü Karabağ toprağı bizim kadim tarihi toprağımızdır.
Bu görüşleri Trend'e Milli Meclis milletvekili Vüqar Rəhimzadə bildirdi.
Milli Meclis milletvekili, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in 31 Temmuz 2023 tarihli Kararnamesi ile Azerbaycan'ın işgalden kurtarılmış bölgeleri için şehir günleri tesis edildiğini belirtti. Bu Kararnameye göre 4 Ekim, Cəbrayıl Şehri Günü olarak kutlanmaktadır. Gurur vericidir ki, beş yıldır topraklarımızın işgalden kurtarıldığı tarihleri kutluyoruz. Tarihi Zaferimizin ölümsüzleştirilmesine hizmet eden adımlardan biri olarak kutlanan şehir günleri, 44 günlük Vatan Muharebesi'nde kanlarıyla, canlarıyla tarih yazan kahramanlarımızın destana dönüşen hayat yolunun şimdiki ve gelecek nesillere aktarılmasında büyük rol oynamaktadır. Zaferimizin sunumuna yönelik adımlardan biri de yeni madalyaların tesis edilmesidir. 26 Kasım 2020'de "Cəbrayıl'ın Kurtarılması İçin" madalyası tesis edildi. Cəbrayıl rayonunun işgalden kurtarılması uğruna yürütülen savaş operasyonlarına katılarak kişisel yiğitlik ve cesaret gösteren Azerbaycan Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri'nin 22797 askeri personeli "Cəbrayıl'ın Kurtarılması İçin" madalyası ile taltif edildi.
Vüqar Rəhimzadə, 30 yıllık işgal döneminde Ermenistan tarafından şehirlerimizin, köylerimizin, kasabalarımızın viran edildiğini, kültürel mirasımıza büyük darbe vurulduğunu, tarihi-kültürel ve dini anıtlarımızın, camilerimizin yıkılarak vandalizme maruz kaldığını vurguladı. İşgalden kurtarılmış Karabağ ve Doğu Zengəzur şu anda yeniden inşa ediliyor, bölgeler mayınlardan temizleniyor, hızla geniş çaplı restorasyon ve yeniden yapılanma çalışmaları yürütülüyor. Eski zorunlu göçmenlerin kendi vatanlarına dönüşü için devlet başkanımız İlham Aliyev'in 16 Kasım 2022 tarihli Kararnamesi ile onaylanan "Azerbaycan Cumhuriyeti'nin İşgalden Kurtarılmış Bölgelerine Büyük Dönüşe İlişkin I. Devlet Programı"nın uygulanması başarıyla gerçekleştirilmektedir. Kurtarılmış bölgelerimizde ondan fazla şehrin Master Planı hazırlanmış ve tüm çalışmalar bu plan esasında yapılmaktadır. Karabağ'da, Doğu Zengəzur'da yürütülen geniş çaplı restorasyon-inşaat çalışmaları dünyaya şehirciliğin Azerbaycan tecrübesini sunmaktadır. Kurtarılmış bölgelerimizde yeni yönetim sisteminin uygulanması, çalışmaların verimliliğinin artırılmasında önemli rol oynamaktadır.
Milletvekili, Bakanlar Kurulu Kararı ile "Cəbrayıl şehrinin 2040 yılına kadar gelişimine dair Master Planı"nın onaylandığını belirtti. Şehrin restorasyonu ve gelişimi için 4 aşama öngörülmektedir. 2026 yılının sonuna kadar yaklaşık 3800 kişinin şehirde yerleşeceği, 2040 yılının sonuna kadar ise Cəbrayıl şehrinde 15000 sakinin yaşayacağı tahmin edilmektedir. Master Planda konut için 143 hektar alan ayrılmış ve burada az, orta katlı binaların, bahçeli müstakil evlerin inşası öngörülmüştür. Nüfusun yüzde 82'sinin orta ve az katlı çok daireli binalarda, yüzde 18'inin ise müstakil evlerde yaşayacağı planlanmıştır. Konutların projelendirilmesi sırasında şehir alanından verimli kullanım ve modern mimari örnekleri esas alınmıştır.
Vüqar Rəhimzadə, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in talimatına uygun olarak, Büyük Dönüşe İlişkin I. Devlet Programı'na göre, yeniden inşa edilen Cəbrayıl şehrine, cumhuriyetin çeşitli bölgelerinde yurt, sanatoryum, yarım kalmış yapılar ve idari binalarda geçici olarak yerleşmiş ailelerden oluşan ilk göç kervanının 26 Eylül 2024 tarihinde Bakü şehrinin Karadağ rayonundan yola çıktığına dikkat çekti. Bu zamana kadar Cəbrayıl'a 659 aile - 2856 kişi yerleştirildi. Sakinlerine kavuşan 6 şehir arasında Cəbrayıl şehrinin de olması, burada yapılan çalışmaların net bir tablosunu oluşturmaktadır. Kurtarılmış tüm bölgelerimizde ana dikkat altyapı projelerinin uygulanmasına yöneltilmektedir. Temel hedef, buraya dönen soydaşlarımızın yüksek yaşam koşullarının sağlanmasıdır. Onların istihdamının sağlanması temel öncelikler arasındadır.
Milletvekili, son beş yılda devlet başkanı İlham Aliyev ve Birinci Hanım Mehriban Aliyeva'nın kurtarılmış bölgelere yaptığı ziyaretlere dikkat çekerek, sadece Cəbrayıl rayonuna yapılan ziyaret sayısının 10 olduğunu vurguladı. Tarihi Zaferimizden hemen sonra bu topraklara ilk ziyaret de 16 Kasım 2020 tarihinde Cəbrayıl ve Füzuli rayonlarına, aynı zamanda Cəbrayıl ve Füzuli şehirlerine oldu. Bu ziyaret kapsamında Muzaffer Ali Başkomutan, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Hudafərin köprüsünde ve Cəbrayıl şehrinde Devlet bayrağını yükseltti. Sonraki ziyaretler de önemli sosyal tesislerin açılışı ve temel atma törenlerinin yapılmasıyla akılda kaldı. Geçen yıl 4 Ekim