20 Ocak katliamı sadece Azerbaycan halkına karşı değil, aynı zamanda insanlığa karşı işlenmiş en korkunç suçlardan biridir.
1990 yılının 20 Ocak tarihinde işlenen suç, sadece Azerbaycan halkına karşı değil, aynı zamanda insanlığa karşı işlenmiş en korkunç suçlardan biridir. O gün silahsız Azerbaycan halkının Rus tanklarının üzerine yürümesi büyük bir kahramanlık olayıdır. Geçen yüzyılın seksenli yıllarının sonlarında SSCB yönetimi, birlik içinde yaşanan ekonomik, siyasi, askeri, sosyal kriz sonucunda halklar arasındaki milli özgürlük hareketlerini vahşice bastırmak, halklara kanlı bir şekilde baskı kurarak özgürlük hareketlerini kan içinde boğmaya çalışıyordu. Ancak yaşanan olaylar ters etki yarattı. O zaman halkımız, mücadele ederek özgürlüğünü kazanabileceğini, bu suçlu imparatorluğun içinden çıkabileceğini iyi anlıyordu.
Sovyet yönetimi, özgürlük duygularının en üst düzeyde olduğu Azerbaycan'da katliam yaparak, cezalandırma tedbiriyle milli özgüveni bastırmak, diğer halklara ders vermek istiyordu. İşte bu amaçla SSCB yönetimi Bakü'ye ordu sevk etti. Azerbaycan'a gönderilen ordu birliklerinin bünyesine seferber edilen Ermeni subay ve askerleri, askeri okullarda eğitim alan Ermeni kursantları ve diğer özel harekat askeri birliklerinden 66 binden fazla asker ve subay Bakü şehrine getirilerek "Gala" ve "Nasoslu" havaalanlarında, Cumhuriyet Stadyumu'nda, Salyan kışlasında (kışlasında) konuşlandırıldı. Olağanüstü halin 20 Ocak saat 00:00'da uygulanmasına rağmen, birlikler 19 Ocak saat 21:00'den itibaren ilk olarak Türkan-Gala tarafından şehre girdi. "Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi"nin birinci maddesine göre, kararname imzalandığı andan itibaren olağanüstü halin uygulanması ve süreleri hakkında halka resmi uyarı yapılmalıdır. Ancak uygulanan olağanüstü hal hakkında halka uyarı yapılmamıştı. Sovyet ordusunun özel harekat birliklerinin ve iç güvenlik kuvvetlerinin büyük bir kontingentinin Bakü'yü işgali özel bir vahşetle gerçekleşmişti. Oysa 20 Ocak saat 00:00'dan başlayan askeri operasyonlarda tanklar ve çeşitli amaçlı zırhlı muharebe araçları kullanılmış, Hazar Askeri Donanması'na ait gemilerden şehre çıkarma yapılmıştı. Kanlı Ocak gününden sonra olağanüstü halin ilan edilmediği bölgelerde 25 Ocak'ta doğup büyüdüğüm Neftçala'da, 26 Ocak'ta ise Lenkeran'da insanlar katledilmişti.
Toplamda bu kanlı terör sonucunda Cumhuriyet'te 147 kişi öldürülmüş, 744 kişi yaralanmış, 841 kişi yasa dışı tutuklanmış, 200 ev ve daire, 80 otomobil, acil yardım araçları dahil, devlet malı ve şahsi mal zarar görmüştü. Azerbaycan halkı 20 Ocak'ta askeri, siyasi, manevi saldırıya maruz kalsa da, tarihi kahramanlık geleneklerine sadık olduğunu, Vatanın özgürlüğü ve bağımsızlığı uğruna en ağır sınavlara göğüs germek, hatta Şehit olmak azmini tüm dünyaya göstermişti. Allah tüm şehitlerimize rahmet eylesin!.
Mustafa Karamanlı;
Neftçala rayonu, ihtiyat asker