İranın nüvə proqramı ilə bağlı vəziyyət son illərdə beynəlxalq ictimaiyyətin diqqət mərkəzindədir. Ölkənin nüvə fəaliyyəti ilə bağlı məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması və ya yenidən tətbiq olunması məsələsi regional və qlobal təhlükəsizlik üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Redaksiya məlumat verir ki, 2015-ci ildə dünya gücləri ilə imzalanmış Birgə Hərtərəfli Fəaliyyət Planı (BHFP) kimi tanınan nüvə sazişi, Tehranın zənginləşdirmə səviyyəsini 3.67% ilə məhdudlaşdırmış və uran ehtiyatını 300 kiloqrama qədər azaltmışdı. Lakin, 2018-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatları bu sazişdən çıxdıqdan sonra İranın nüvə proqramı ilə bağlı vəziyyət dəyişməyə başladı. İran, sazişdəki öhdəliklərindən tədricən imtina etməyə və uran zənginləşdirmə səviyyəsini artırmağa başladı.
Hazırda İranın uran zənginləşdirmə səviyyəsi, BHFP-də nəzərdə tutulandan xeyli yüksəkdir və bu, beynəlxalq ictimaiyyətin narahatlığına səbəb olur. Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (BAEA) İranın nüvə fəaliyyətini mütəmadi olaraq nəzarətdə saxlayır və hesabatlar dərc edir. Bu hesabatlarda İranın nüvə obyektlərindəki vəziyyət, uran ehtiyatları və zənginləşdirmə səviyyəsi ilə bağlı məlumatlar yer alır.
BHFP-nin bərpası ilə bağlı danışıqlar uzun müddətdir ki, davam edir, lakin tərəflər arasında razılıq əldə olunması hələlik mümkün olmayıb. Sazişin bərpası, İranın nüvə proqramının məhdudlaşdırılması və beynəlxalq sanksiyaların aradan qaldırılması deməkdir. Bu isə, regionda gərginliyin azalmasına və təhlükəsizliyin artmasına səbəb ola bilər.
Sevinc Kərimova