ABŞ-nin Texas ştatında ovçu tərəfindən vurulan maralda təhlükəli “Yeni Dünya burğuc milçəyi” (New World screwworm) paraziti aşkarlanıb. Onilliklər əvvəl ölkədə kökü kəsilmiş parazit növünün vəhşi heyvanda müəyyən edilməsi baytarlıq və təbiəti mühafizə qurumlarının narahatlığına səbəb olub. Bu barədə ABŞ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi məlumat yayıb.
Redaksiya mənbəyə istinadən xəbər verir ki, parazit Texas ştatının Pekos dairəsində ovlanmış dişi vapiti maralında aşkar edilib. Heyvan özəl ovçuluq təsərrüfatının ərazisində vurulub.
Texasın Parklar və Vəhşi Təbiət Departamentinin məlumatına görə, heyvandan götürülən nümunə Kerrvill şəhərində yerləşən federal tədqiqat laboratoriyasına göndərilib. Laboratoriya müayinəsi nəticəsində nümunədə “Yeni Dünya burğuc milçəyi” parazitinin sürfələri aşkar edilərək təsdiqlənib.
ABŞ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi bildirib ki, bu, ölkədəki hazırkı yayılma dövründə vəhşi heyvanda təsdiqlənmiş ilk belə hadisədir.
Yeni Dünya burğuc milçəyi elmi adı Cochliomyia hominivorax olan parazit həşərat növüdür. Bu milçəyin sürfələri istiqanlı heyvanların canlı toxumaları ilə qidalanır və ağır zədələnmələrə səbəb ola bilir.
Parazitin dişi fərdləri yumurtalarını heyvanların açıq yaralarına və ya burun, ağız, göz və digər həssas nahiyələrinə qoyur. Yumurtalardan çıxan sürfələr canlı toxumalara daxil olaraq qidalanmağa başlayır.
Bu proses yaraların böyüməsinə, toxumaların zədələnməsinə və ağır infeksiyalara səbəb ola bilər. Vaxtında müdaxilə edilmədikdə yoluxma heyvanın ölümü ilə nəticələnə bilər.
Parazit əsasən iribuynuzlu və xırdabuynuzlu mal-qarada, ev heyvanlarında və vəhşi məməlilərdə müşahidə olunur. Nadir hallarda insanlarda da yoluxma baş verə bilər.
ABŞ rəsmilərinin məlumatına əsasən, sözügedən parazit ölkə ərazisində 1966-cı ildə həyata keçirilmiş genişmiqyaslı mübarizə proqramı nəticəsində məhv edilmişdi.
Lakin son illərdə parazitin Mərkəzi Amerikadan şimala doğru yayılması müşahidə olunur. 2024-cü ilin noyabrında onun Meksikada aşkarlanması ABŞ-də də təhlükəsizlik tədbirlərinin gücləndirilməsinə səbəb olmuşdu.
2026-cı il iyunun 3-də Texasın Zavala dairəsində bir buzovda parazit təsdiqlənib. Bundan sonra ştatın müxtəlif ərazilərində ev heyvanları və kənd təsərrüfatı heyvanları arasında yeni yoluxma halları qeydə alınıb.
Pekos dairəsində ovlanmış maralda parazitin aşkarlanması isə onun vəhşi heyvanlar arasında da mövcud olduğunu təsdiqləyib.
Texasın Parklar və Vəhşi Təbiət Departamenti hadisədən sonra ovçuları, torpaq sahiblərini və təbiətdə fəaliyyət göstərən şəxsləri diqqətli olmağa çağırıb.
Qurumun Vəhşi Təbiət Bölməsinin direktoru Alan Keyn bildirib ki, parazitin vaxtında aşkarlanmasında ovçuların və yerli sakinlərin rolu böyükdür.
Onun sözlərinə görə, ovçuluq mövsümündə heyvanların vəziyyətinə diqqət yetirilməsi və şübhəli əlamətlər barədə dərhal məlumat verilməsi yoluxmanın yayılmasının qarşısını almaq üçün vacibdir.
Mütəxəssislər ovçulara vurduqları heyvanların bədənini diqqətlə yoxlamağı tövsiyə edirlər. Xüsusilə göz, qulaq, burun, ağız, ayaqlar və açıq yaralar nəzərdən keçirilməlidir.
Heyvanın bədənində sürfələrin görünməsi, xoşagəlməz qoxulu yaralar, zəiflik, iştahasızlıq və qeyri-adi davranış parazitlə yoluxmanın mümkün əlamətləri hesab olunur.
Texasın müvafiq qurumları yeni hadisədən sonra parazitin aşkarlandığı ərazidə nəzarət tədbirlərinin genişləndiriləcəyini açıqlayıblar.
Texas Heyvan Sağlamlığı Komissiyası mövcud yoluxma zonasının sərhədlərini yenidən müəyyənləşdirəcək. ABŞ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi və ştatın təbiəti mühafizə qurumları isə ətraf ərazilərdə vəhşi heyvanların müşahidəsini gücləndirəcəklər.
Parazitlə mübarizədə istifadə olunan əsas üsullardan biri steril erkək milçəklərin təbiətə buraxılmasıdır. Bu üsul həşəratların çoxalmasının qarşısını almağa və populyasiyasını azaltmağa yönəlib.
ABŞ rəsmiləri yoluxmanın erkən mərhələdə müəyyənləşdirilməsini kənd təsərrüfatı heyvanlarının, vəhşi təbiətin və ev heyvanlarının qorunması baxımından mühüm hesab edirlər.
Texasda aşkarlanan son hadisə parazitin ABŞ-də ilk dəfə yenidən meydana çıxması deyil. Ölkədə 2026-cı ilin iyun ayından yoluxma halları qeydə alınır. Lakin ovlanmış maralda parazitin təsdiqlənməsi hazırkı yayılma dövründə vəhşi heyvanlar arasında ilk rəsmi aşkarlanma kimi qeydə alınıb.