Çində gənclər arasında işsizlik, əməkhaqlarının azalması və yaşayış xərclərinin artması ciddi sosial-iqtisadi problemlərə səbəb olur. Ölkədə 16–24 yaşlı gənclər arasında işsizlik səviyyəsi 19 faizə yaxınlaşdığı halda, ali təhsil diplomu artıq sabit iş və maliyyə təminatına zəmanət vermir. Bu barədə “The Wall Street Journal” (WSJ) nəşri məlumat yayıb.
Redaksiya mənbəyə istinadən xəbər verir ki, Çin iqtisadiyyatında yaşanan çətinliklər gənc nəslin gələcəyə inamını zəiflədir. Uzun illər təhsil almaq, yaxşı iş tapmaq və mənzil sahibi olmaq daha yaxşı həyatın əsas yolu hesab edilsə də, mövcud iqtisadi vəziyyət bu gözləntilərin reallaşmasını çətinləşdirir.
Məlumata görə, Çində 16–24 yaşlı gənclər arasında işsizlik göstəricisi təxminən 19 faizə çatıb. 25–29 yaş qrupunda isə bu rəqəm 7,5 faiz təşkil edir. Eyni zamanda, bu il rekord sayda – 12,7 milyon universitet məzunu əmək bazarına daxil olub.
Məzunların sayının artması iş yerləri uğrunda rəqabəti daha da gücləndirib. Xüsusilə daşınmaz əmlak sektorunda davam edən böhran tikinti və əmlak sahələrində çoxsaylı iş yerlərinin azalmasına səbəb olub.
Texnologiya sektorunda da oxşar proseslər müşahidə edilir. Alibaba və ByteDance kimi iri Çin şirkətlərinin işçi sayını azaltdığı bildirilir. Bu isə yüksək ixtisaslı gənclərin belə iş tapmasını çətinləşdirir.
Problemi dərinləşdirən digər amil süni intellekt (Sİ) texnologiyalarının sürətli inkişafıdır. WSJ-nin məlumatına görə, bəzi iri Çin şirkətləri Sİ-nin mövcud iş yerlərinin 30 faizini və ya daha çoxunu aradan qaldıra biləcəyini daxili qiymətləndirmələrində nəzərdən keçirirlər.
Yüz milyonlarla iş elanı üzərində aparılan araşdırmalar da bir ildən üç ilədək iş təcrübəsi olan əməkdaşlara tələbatın azaldığını göstərir. Bu tendensiya xüsusilə karyerasına yeni başlayan gənclər üçün əlavə çətinliklər yaradır.
Şirkətlərin başlanğıc səviyyəli işçilərə ehtiyacının azalması universitet məzunlarının əmək bazarına daxil olmasını çətinləşdirir. Nəticədə bəzi gənclər müvəqqəti işlərə, sərbəst məşğulluğa və qısamüddətli müqavilələrə üstünlük vermək məcburiyyətində qalırlar.
Məşğulluq problemləri gənclərin şəxsi həyatına da təsir göstərir. Sabit gəlir əldə edə bilməyən bir çox gənc ailə qurmağı və uşaq sahibi olmağı təxirə salır, müstəqil yaşamaq imkanları məhdudlaşdığı üçün valideynlərinin evinə qayıdır.
Bəzi gənclər isə ənənəvi karyera məqsədlərindən tamamilə imtina edirlər. İş bazarındakı qeyri-müəyyənlik onların uzunmüddətli maliyyə planları qurmasını çətinləşdirir.
Ekspert qiymətləndirmələrinə əsasən, gənclər arasında gəlir sabitliyinin zəifləməsi Çin iqtisadiyyatına daha geniş təsir göstərə bilər. Gənclərin istehlak xərclərini azaltması, mənzil alışını təxirə salması və ailə qurmaqdan çəkinməsi daxili tələbatı zəiflədə bilər.
Bu vəziyyət xüsusilə daşınmaz əmlak sektorundakı böhranı daha da dərinləşdirmək riski yaradır. Çünki gənclərin mənzil almaq imkanlarının azalması bazarda tələbatın bərpasını çətinləşdirir.
WSJ-nin təhlilinə görə, əsas problem təkcə işsizlik deyil, həm də gənc nəslin uzun illər inandığı sosial-iqtisadi modelin əvvəlki kimi işləməməsidir. Təhsil və zəhmətin maliyyə sabitliyinə aparan əsas yol olduğuna inanan gənclər artıq bu modelin gələcəkdə onlara eyni imkanları yaradacağına əmin deyillər.
