Böyük Britaniyanın The Telegraph qəzetinin Avropa İttifaqının Ukrayna münaqişəsinin həlli üzrə hazırladığı 24 maddəlik sənədin tam mətnini dərc etməsi beynəlxalq gündəmdə geniş müzakirələrə səbəb olub.
Redaksiya xəbər verir ki, sənəd ABŞ prezidenti Donald Tramp tərəfindən təqdim olunan təklifə cavab olaraq hazırlanıb və münaqişənin dayandırılması, təhlükəsizlik təminatları, humanitar məsələlər və gələcək siyasi mexanizmlərlə bağlı geniş tənzimləmələrdən ibarətdir.
Sənədin 24 maddəsi belədir:
1. Müharibənin dayandırılması və onun təkrar yaşanmaması üçün davamlı sülh və təhlükəsizlik mexanizmlərinin yaradılması.
2. Tərəflərin havada, quruda və dənizdə tam və qeyd‑şərtsiz atəşkəsə əməl etməsi.
3. Atəşkəsin monitorinqinin texniki həyata keçirilməsi üçün ABŞ və Avropa ölkələrinin iştirakı ilə danışıqlara dərhal başlanılması.
4. ABŞ və Ukraynanın tərəfdaşlarının rəhbərliyi ilə beynəlxalq monitorinq mexanizminin tətbiqi; monitorinq əsasən peyklər, dronlar və digər texnoloji vasitələrlə aparılacaq, ehtiyac olduqda yerüstü araşdırmalar həyata keçiriləcək.
5. Atəşkəsin pozulması ilə bağlı məlumatların təqdim edilməsi, araşdırılması və düzəldici tədbirlərin müzakirəsi üçün mexanizmin yaradılması.
6. Rusiyanın bütün deportasiya olunmuş və qanunsuz köçürülmüş ukraynalı uşaqları qeyd‑şərtsiz qaytarması; proses beynəlxalq tərəfdaşlar tərəfindən dəstəklənəcək.
7. Tərəflər bütün hərbi əsirlərin “hamı hamıya” prinsipi ilə dəyişdirilməsinə razılaşır; Rusiya bütün mülki saxlanılan şəxsləri azad edir.
8. Atəşkəsin sabitliyi təmin edildikdən sonra tərəflərin humanitar tədbirlərə başlaması, o cümlədən təmas xətti boyunca ailə ziyarətlərinə icazə verilməsi.
9. Ukraynanın suverenliyinin tam hörmətlə təsdiqi; Ukrayna neytral statusa məcbur edilmir.
10. Ukraynaya ABŞ da daxil olmaqla, gələcək təcavüzün qarşısını almaq üçün hüquqi cəhətdən məcburi təhlükəsizlik təminatlarının verilməsi.
11. Ukrayna Silahlı Qüvvələri və müdafiə sənayesinə heç bir məhdudiyyət qoyulmaması, beynəlxalq müdafiə əməkdaşlığının davam etməsi.
12. Zəmanət verən dövlətlərin Avropa ölkələri və onlara qoşulmağa hazır olan qeyri‑Avropa ölkələrindən ibarət olması; Ukraynanın dost qüvvələrin yerləşməsi, silahlandırılması və əməliyyatları barədə qərarı müstəqil qəbul etməsi.
13. Ukraynanın NATO üzvlüyünün alyans daxilində konsensus əsasında müəyyənləşdirilməsi.
14. Ukraynanın Avropa İttifaqına üzv olması.
15. Ukraynanın nüvə silahının yayılmamasına dair müqavilə çərçivəsində qeyri‑nüvə dövləti kimi qalmağa hazır olması.
16. Ərazi məsələlərinin tam və qeyd‑şərtsiz atəşkəsdən sonra müzakirə olunması.
17. Ərazi danışıqlarının mövcud nəzarət xəttindən başlanması.
18. Ərazi məsələləri razılaşdırıldıqdan sonra hər iki tərəfin bu sərhədləri güc yolu ilə dəyişməmək öhdəliyi.
19. ABŞ‑ın iştirakı ilə Ukraynanın Zaporojye AES üzərində nəzarəti bərpa etməsi və Kaxovka bəndinə nəzarətin keçirilməsi üçün mexanizm yaradılması.
20. Ukraynanın Dnepr boyunca maneəsiz hərəkət hüququ və Kinburns dili üzərində nəzarəti təmin etməsi.
21. Ukraynanın tərəfdaş ölkələrlə məhdudiyyətsiz iqtisadi əməkdaşlıq aparması.
22. Ukraynanın tam bərpası və ziyanın kompensasiyası; Rusiya aktivləri Rusiyanın Ukraynaya vurduğu ziyanı ödəyənə qədər dondurulmuş qalacaq.
23. Rusiyaya qarşı 2014‑cü ildən tətbiq edilən sanksiyaların davamlı sülhdən sonra mərhələli və qismən yumşaldılması, razılaşma pozularsa sanksiyaların bərpa olunması.
24. Bütün ATƏT ölkələrinin iştirakı ilə Avropa təhlükəsizlik arxitekturası üzrə ayrıca danışıqların başlanması.