Argentina Ali Məhkəməsinin zirzəmisində aparılan təmizlik işləri zamanı, uzun illərdir saxlanılan, nasist materialları ilə dolu qutular aşkar edilib. Bu tapıntı, İkinci Dünya Müharibəsinin ilk illərində Argentinada nasist fəaliyyəti haqqında yeni məlumatların ortaya çıxmasına səbəb ola bilər.
Redaksiya məlumat verir ki, Buenos-Ayresdəki Ali Məhkəmənin arxivində işçilər tərəfindən tapılan qutular, svastika möhürlü dəftərlər, təbliğat materialları və digər nasist dövrünə aid sənədlərlə doludur. Məhkəmənin açıqlamasına görə, bu qutular səkkiz onillikdən çoxdur ki, orada saxlanılırdı və Ali Məhkəmə Muzeyinin yaradılması üçün arxivlərin araşdırılması zamanı təsadüfən aşkar edilib. Qutular açıldıqdan sonra, "İkinci Dünya Müharibəsinin ən qızğın dövründə Adolf Hitlerin ideologiyasını Argentinada möhkəmləndirmək və yaymaq məqsədi daşıyan materiallar" aşkar edilib.
Keçən həftə rəsmilər, tədqiqatçılar və Argentina yəhudi icmasının üzvləri qutuların bir hissəsinin açılış mərasimində iştirak ediblər. Məhkəmənin prezidenti Horacio Rosatti, tarixi əhəmiyyətini və "Holokostla bağlı hadisələri aydınlaşdırmaq üçün potensial olaraq mühüm məlumatları" nəzərə alaraq, materialların tam araşdırılmasına dair göstəriş verib. Buenos-Ayresdəki Holokost Muzeyinin icraçı direktoru Conathan Karszenbaum, cümə günü keçirilən rəsmi açılışda iştirak edərək, "Bu qədər həcmli materialın olması məni şoka saldı" deyə bildirib.
Məhkəmə, qutuların mənşəyi ilə bağlı bəzi detalları müəyyən edib. Bildirilir ki, materiallar 20 iyun 1941-ci ildə, Argentina rəsmi olaraq bitərəf olduğu və Yaponiya Hitlerin Almaniyası ilə müttəfiq olduğu bir dövrdə, Tokiodakı Almaniya səfirliyindən Yapon "Nan-a-Maru" gəmisi ilə Argentinaya gətirilib. O dövrdəki Almaniya diplomatik missiyası, qutuları şəxsi əşyalar kimi təsnif edərək, onların gömrükdən asanlıqla keçməsini ümid edirdi. Lakin qutular Argentina gömrük orqanları tərəfindən saxlanılıb və ölkənin xarici işlər naziri Enrike Ruiz Ginazuya göndərilib, çünki onların tərkibinin qəbul edilməsi Argentinanın bitərəfliyinə xələl gətirə bilərdi.
Sənədlərin tam əhəmiyyəti hələ də aydınlaşdırılır və tədqiqatçılar yaxın həftələrdə qırmızı dəftərləri araşdırmağı planlaşdırırlar. Bu tapıntı, Argentinanın müharibədən əvvəl və müharibə zamanı nasist ideologiyasının yayılmasının qarşısını almaq səylərini əks etdirir.
Nəticə olaraq, Argentinada aşkar edilən nasist materialları, İkinci Dünya Müharibəsi dövründəki hadisələrə yeni bir işıq salacaq və bu ölkədə nasist fəaliyyəti haqqında daha ətraflı məlumatlar verəcəkdir.
Sevinc Kərimova