ABŞ-ın aerokosmik və müdafiə şirkətlərini təmsil edən Aerospace Industries Association ölkənin strateji kritik mineral ehtiyatı yaratmaq üçün başladığı Project Vault proqramının onsuz da məhdud olan bazarda qiymətləri daha da yüksəldə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Bu barədə Financial Times məlumat yayıb.
Redaksiya istinadla xəbər verir ki, Project Vault ABŞ-ın kritik minerallar üzrə strateji ehtiyatının yaradılmasını nəzərdə tutur. Layihə ABŞ İxrac-İdxal Bankının 10 milyard dollara qədər krediti və təxminən 2 milyard dollarlıq özəl sərmayə ilə ümumilikdə 12 milyard dollara yaxın maliyyələşdirmə paketinə əsaslanır.
Aerospace Industries Association bildirir ki, hökumətin böyük həcmdə mineral alaraq ehtiyat yaratması eyni xammala ehtiyac duyan özəl istehsalçılarla rəqabəti gücləndirə bilər. Assosiasiyanın fikrincə, geoloji məhdudiyyətlər, emal və saflaşdırma güclərinin azlığı, həmçinin yeni təchizatçıların sertifikatlaşdırılmasının uzun çəkməsi problemi daha da mürəkkəbləşdirir.
ABŞ müdafiə sənayesi xüsusilə volfram, sürmə, qallium, germanium və nadir torpaq elementlərinin tədarükü ilə bağlı risklərdən narahatdır. Çin bu materialların bir çoxunun hasilatı və emalında dominant mövqeyə malikdir və Pekinin ixrac məhdudiyyətləri Qərb bazarlarında qiymətlərin sürətlə artmasına səbəb olub.
S&P Global-ın mart ayında yaydığı məlumata görə, ABŞ sürmə istehlakının təxminən 85 faizini idxal hesabına ödəyir, qallium üzrə isə idxaldan asılılıq demək olar ki, 100 faizdir. Sənaye ekspertləri uzunmüddətli hərbi münaqişə zamanı bu materialların çatışmazlığının silah ehtiyatlarının bərpasını çətinləşdirə biləcəyini bildiriblər.
Critical Minerals Institute-un direktoru Piter Klausi xəbərdarlıq edib ki, volfram və sürmə ehtiyatlarının azalması, eyni zamanda qallium və germaniuma çıxışın məhdudlaşması yeni silahların istehsalına birbaşa təsir göstərə bilər.
ABŞ-da müdafiə təchizatçıları üçün Çin mənşəli nadir torpaq maqnitlərindən istifadəyə dair yeni məhdudiyyətlərin qüvvəyə minməsi də sənayedə narahatlıq yaradıb. Aerospace Industries Association alternativ təchizat zəncirlərinin hələ kifayət qədər formalaşmadığını bildirərək bəzi keçid müddətlərinin uzadılmasını istəyir.
Project Vault-un məqsədi isə məhz belə böhranlar zamanı ABŞ istehsalçılarının kritik xammala çıxışını təmin etməkdir. Buna baxmayaraq, müdafiə sənayesi xəbərdarlıq edir ki, ehtiyatların çox sürətlə toplanması qısamüddətli perspektivdə bazardakı qıtlığı və qiymət təzyiqini daha da gücləndirə bilər.